@๓ ฉ.ม. สพฺเพว เจเต ๔ ฉ.ม. กณฺณิกา วิย ฐปิตตฺตา อญฺเญหิ จ อนฺตรทุเกหิ ๑- จูฬกตฺตา "จูฬนฺตรทุกา"ติ เวทิตพฺพา. ตโต ปรํ อาสวทุกาทีนํ ฉนฺนํ วเสน อาสวโคจฺฉโก, ตถา สญฺโญชนทุกาทีนํ ฉนฺนํ วเสน สญฺโญชนโคจฺฉโก, ตถา คนฺถโอฆโยคนีวรณทุกาทีนํ วเสน คนฺถโอฆโยค- นีวรณโคจฺฉกา. ๒- ปรามาสทุกาทีนํ ปญฺจนฺนํ วเสน ปรามาสโคจฺฉโกติ สพฺเพปิ สตฺต โคจฺฉกาติ ๓- เวทิตพฺพา. ตโต ปรํ "สารมฺมณา ธมฺมา"ติอาทโย จุทฺทส ทุกา มหนฺตรทุกา นาม. ตโต อุปาทานทุกาทโย ฉ ทุกา อุปาทานโคจฺฉโก นาม. ตโต กิเลสทุกาทโย อฏฺฐ ทุกา กิเลสโคจฺฉโก นาม. ตโต ปรํ ทสฺสเนน ปหาตพฺพ- ทุกาทโย อฏฺฐารส ทุกา อภิธมฺมมาติกาย ปริโยสาเน ฐปิตตฺตา ปิฏฺฐิทุกา นาม. "วิชฺชาภาคิโน ธมฺมา, อวิชฺชาภาคิโน ธมฺมา"ติอาทโย ปน ทฺวาจตฺตาฬีสทุกา สุตฺตนฺติกทุกา นาม. เอวํ สพฺเพเปเต ปญฺจทสหิ ปริจฺเฉเทหิ ววฏฺฐิตาติ เวทิตพฺพา.
เอวํ ววฏฺฐิตา ปเนเต สปฺปเทสวเสน ๔- เทฺวว โกฏฺฐาสา โหนฺติ. เอเตสุ หิ นว ติกา เอกสตฺตติ จ ทุกา สปฺปเทสานํ รูปารูปธมฺมานํ ปริคฺคหิตตฺตา สปฺปเทสา นาม. อวเสสา เตรส ติกา เอกสตฺตติ จ ทุกา นิปฺปเทสา นาม. ตตฺถ ติเกสุ ตาว เวทนาตฺติโก วิตกฺกตฺติโก ปีติตฺติโก อุปฺปนฺนตฺติโก อตีตตฺติโก จตฺตาโร อารมฺมณตฺติกาติ อิเม นว ติกา สปฺปเทสา นาม. ทุเกสุ เหตุโคจฺฉกาทีนํ อุปาทานโคจฺฉกปริโยสานานํ นวนฺนํ โคจฺฉกานํ ปริโยสาเน ตโย ตโย ทุกา, กิเลสโคจฺฉกปริโยสาเน จตฺตาโร จตฺตาโร ทุกา, จิตฺตสมฺปยุตฺตา ธมฺมา จิตฺตวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา, จิตฺตสํสฏฺฐา ธมฺมา จิตฺตวิสํสฏฺฐา ธมฺมาติ เทฺว เทฺว มหนฺตรทุกา, สุตฺตนฺติกทุเกสุ อธิวจนทุกํ นิรุตฺติทุกํ ปญฺญตฺติทุกํ นามรูปทุกนฺติ อิเม จตฺตาโร ทุเก ฐเปตฺวา อวเสสา อฏฺฐตึส ทุกา จาติ เอเต สปฺปเทสา นาม. วุตฺตาวเสสา ติกทุกา สพฺเพปิ นิปฺปเทสาติ เวทิตพฺพา.
อิทานิ "กุสลา ธมฺมา"ติอาทีนํ มาติกาปทานํ อยํ อนุปุพฺพปทวณฺณนา. กุสลสทฺโท ตาว อาโรคฺยานวชฺชเฉกสุขวิปาเกสุ ทิสฺสติ. อยญฺหิ "กจฺจิ นุ โภโต กุสลํ,