"ยสฺมึ สมเย กามาวจรํ กุสลํ จิตฺตนฺ"ติ หิ นิทฺทิสนฺโต ภควา สมเย จิตฺตํ นิทฺทิสิ. กึการณา? เตน สมยนิยมิเตน จิตฺเตน ปริโยสาเน "ตสฺมึ สมเย"ติ เอวํ สมยํ นิยมิตฺวา ๑- อถ วิชฺชมาเนปิ สมยนานตฺเต ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, ตสฺมึเยว สมเย ผสฺโส โหติ เวทนา โหตีติ เอวํ ตสฺมึ จิตฺตนิยมิเต สมเย เอเต สนฺตติสมูหกิจฺจารมฺมณฆนวเสน ทุรนุโพธปฺปเภเท ผสฺสเวทนาทโย ธมฺเม โพเธตุนฺติ อตฺโถ.

อิทานิ ยสฺมึ สมเยติอาทีสุ อยํ อนุปุพฺพปทวณฺณนา:- ยสฺมินฺติ อนิยมโต ภุมฺมนิทฺเทโส. สมเยติ อนิยมนิทฺทิฏฺฐปริทีปนํ. เอตฺตาวตา อนิยมโต สมโย นิทฺทิฏฺโฐ โหติ. ตตฺถ สมยสทฺโท:-

สมวาเย ขเณ กาเล สมูเห เหตุทิฏฺฐิสุ

ปฏิลาเภ ปหาเน จ ปฏิเวเธ จ ทิสฺสติ.