ตตฺถ สิยา "ยํ วุตฺตํ `อเนกเหตุโต วุตฺตึ ทีเปตี'ติ, ตํ น ยุตฺตํ. กึการณา? อสามคฺคิยํ อเหตูนํ สามคฺคิยมฺปิ อเหตุภาวาปตฺติโต, น หิ เอกสฺมึ อนฺเธ ทฏฺฐุํ อสกฺโกนฺเต อนฺธสตํ ปสฺสตี"ติ. โน น ยุตฺตํ. สาธารณผลนิปฺผาทกตฺเตน ๑- หิ ฐิตภาโว สามคฺคี, น อเนเกสํ สโมธานมตฺตํ, น จ อนฺธานํ ทสฺสนํ นาม สาธารณผลํ. กสฺมา? อนฺธสเต สติปิ ตสฺส อภาวโต. จกฺขาทีนํ ปน ตํ สาธารณผลํ, เตสํ ภาเว ภาวโต. อสามคฺคิยํ อเหตูนมฺปิ จ สามคฺคิยํ เหตุภาโว สิทฺโธ. สฺวายํ อสามคฺคิยํ ผลาภาเวน สามคฺคิยญฺจสฺส ภาเวน เวทิตพฺโพ, จกฺขาทีนํ หิ เวกลฺเล จกฺขุวิญฺญาณาทีนํ อภาโว อเวกลฺเล จ ภาโว ปจฺจกฺขสิทฺโธ โลกสฺสาติ. อยํ ตาว สมวายสงฺขาเตน สมเยน อตฺโถ ทีปิโต.

โย ปเนส อฏฺฐหิ อกฺขเณหิ วิวชฺชิโต ๒- นวโม ขโณ ปฏิรูปเทสวาสาทิโก จ จตุจกฺกสงฺขาโต โอกาสฏฺเฐน ขโณ วุตฺโต, โส มนุสฺสตฺตพุทฺธุปฺปาทสทฺธมฺมสฺสวน- สมฺมาทิฏฺฐีติอาทิกํ ๓- ขณสามคฺคึ วินา นตฺถิ, มนุสฺสตฺตาทีนํ จ กาณกจฺฉโปปมาทีหิ ๔- ทุลฺลภภาโว. อิติ ขณสฺส ทุลฺลภตฺตา สุฏฺฐุตรํ ขณายตฺตํ โลกุตฺตรธมฺมานํ อุปการภูตํ กุสลํ ทุลฺลภเมว. เอวเมเตสุ ขณสงฺขาโต สมโย กุสลุปฺปตฺติยา ทุลฺลภภาวํ ทีเปติ. เอวํ ทีเปนฺเตน ฐาเนน ๕- อธิคตขณานํ ขณายตฺตสฺส ตสฺส กุสลสฺส อนุฏฺฐาเนน โมฆขณํ กุรุมานานํ ปมาทวิหาโร ปฏิเสธิโต โหติ. อยํ ขณสงฺขาเตน สมเยน อตฺโถ ทีปิโต.

โย ปเนตสฺส กุสลสฺส จิตฺตสฺส ปวตฺติกาโล นาม โหติ, โส อติปริตฺโต, สา จสฺส อติปริตฺตตา "ยถา จ ภิกฺขเว ตสฺส ปุริสสฺส ชโว, ยถา จ จนฺทิมสุริยานํ ชโว, ยถา จ ยา เทวตา จนฺทิมสุริยานํ ปุรโต ธาวนฺติ, ตาสํ เทวตานํ ชโว, ตโต สีฆตรํ อายุสงฺขารา ขียนฺตี"ติ ๖- อิมสฺส สุตฺตสฺส อฏฺฐกถาวเสน เวทิตพฺพา. ตตฺร หิ โส รูปชีวิตินฺทฺริยสฺส ตาว ปริตฺตโก กาโล วฺตฺโต. ยาว ปจฺจฺปฺปนฺนํ ๗-