@๓ ฉ.ม. มนุสฺสตฺตพุทฺธุปฺปาทสทฺธมฺมฏฺฐิติอาทิกํ,

@สี. มนุสฺสตฺตพุทฺธุปฺปาทสมฺมาทิฏฺฐิอาทิกํ ๔ ม.อุ. ๑๔/๒๕๒/๒๒๐

@๕ ฉ.ม. อเนน ๖ สํ.นิ. ๑๖/๒๒๘/๒๕๒ ๗ ฉ.ม. ปฏุปฺปนฺนํ, สี. ปนุปฺปนฺนํ รูปํ ติฏฺฐติ, ตาว โสฬส จิตฺตานิ อุปฺปชฺชิตฺวา ภิชฺชนฺติ. อิติ เตสํ กาลปริตฺตตาย อุปมาปิ นตฺถิ. เตเนวาห "ยาวญฺจิทํ ภิกฺขเว อุปมาปิ น สุกรา, ยาว ลหุปริวตฺตํ จิตฺตนฺ"ติ. ๑- เอวเมเตสุ กาลสงฺขาโต สมโย กุสลจิตฺตปฺปวตฺติกาลสฺส อติปริตฺตตํ ทีเปติ. เอวํ ทีเปนฺเตน ฐาเนน อติปริตฺตกาลตาย วิชฺชุโตภาเสน ๒- มุตฺตาวุณนํ วิย ทุปฺปฏิวิทฺธมิทํ จิตฺตํ, ตสฺมา เอตสฺส ปฏิเวเธ มหาอุสฺสาโห จ อาทโร จ กตฺตพฺโพติ โอวาโท ทินฺโน โหติ. อยํ กาลสงฺขาเตน สมเยน อตฺโถ ทีปิโต.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๒๘๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”