กถํ จิตฺตกรณตายาติ? โลกสฺมึ หิ จิตฺตกมฺมโต อุตฺตรึ อญฺญํ จิตฺตํ นาม นตฺถิ, ตสฺมิมฺปิ จรณํ นาม จิตฺตํ อติจิตฺตเมว ๒- โหติ. ตํ กโรนฺตานํ จิตฺตการานํ "เอวํวิธานิ เอตฺถ รูปานิ กตฺตพฺพานี"ติ ๓- จิตฺตสญฺญา อุปฺปชฺชติ, ตาย จิตฺตสญฺญาย เลขาคหณรญฺชนอุชฺโชตนวตฺตนาทินิปฺผาทิตา จิตฺตกิริยา อุปฺปชฺชนฺติ. ตโต จรณสงฺขาเต จิตฺเต อญฺญตรํ วิจิตฺตรูปํ นิปฺผชฺชติ. ตโต "อิมสฺส รูปสฺส อุปริ อิทํ โหตุ, เหฏฺฐา อิทํ โหตุ, อุภยปสฺเส อิทนฺ"ติ จินฺเตตฺวา ยถาจินฺติเตน กมฺเมน ๔- เสสจิตฺตรูปนิปฺผาทนํ โหติ. เอวํ ยงฺกิญฺจิ โลเก วิจิตฺตํ สิปฺปชาตํ, สพฺพนฺตํ จิตฺเตเนว กริยติ. เอวมิมาย กรณวิจิตฺตตาย ตสฺส ตสฺส จิตฺตสฺส นิปฺผาทกํ จิตฺตมฺปิ ตเถว จิตฺตํ โหติ. ยถาจินฺติตสฺส วา อนวเสสสฺส อภินิปฺผชฺชนโต ๕- ตโตปิ จิตฺตเมว จิตฺตตรํ. เตนาห ภควา:-

"ทิฏฺฐํ โว ภิกฺขเว จรณํ นาม จิตฺตนฺติ. เอวมฺภนฺเต. ตมฺปิ โข

ภิกฺขเว จรณํ นาม จิตฺตํ จิตฺเตเนว จินฺติตํ, เตนปิ โข ภิกฺขเว จรเณน จิตฺเตน