อปิจ สตฺต ธมฺมา ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺคสฺส อุปฺปาทาย สํวตฺตนฺติ ปริปุจฺฉกตา วตฺถุวิสทกิริยตา อินฺทฺริยสมตฺตปฏิปาทนตา ทุปฺปญฺญปุคฺคลปริวชฺชนตา ปญฺญวนฺต- ปุคฺคลเสวนตา คมฺภีรญาณจริยปจฺจเวกฺขณตา ตทธิมุตฺตตาติ อิเมหิ การเณเหตฺถ ญาณสมฺปยุตฺตตา เวทิตพฺพา. อิเมสํ ปน วิตฺถาโร โพชฺฌงฺควิภงฺเค อาวีภวิสฺสติ.

เอวํ ญาณสมฺปยุตฺตํ หุตฺวา อุปฺปนฺนญฺเจตํ อสงฺขาเรน อปฺปโยเคน อนุปายจินฺตนาย อุปฺปนฺนตฺตา อสงฺขาริกํ ๒- นาม ชาตํ. ตยิทํ รชนียวณฺณารมฺมณํ หุตฺวา อุปฺปชฺชมานเมว ติวิเธน นิยเมน อุปฺปชฺชติ ทานมยํ วา โหติ สีลมยํ วา ภาวนามยํ วา.

กถํ? ยทา หิ นีลปีตโลหิโตทาเตสุ ปุปฺผาทีสุ อญฺญตรํ ลภิตฺวา วณฺณวเสน อาภุชิตฺวา "วณฺณทานํ มยฺหนฺ"ติ พุทฺธรตนาทีนิ ปูเชติ, ตทา ทานมยํ โหติ. ตตฺริทํ วตฺถุ:- ภณฺฑาคาริกสํฆมิตฺโต กิร เอกํ สุวณฺณขจิตํ วตฺถํ ลภิตฺวา "อิทมฺปิ วตฺถํ สุวณฺณวณฺณํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธปิ สุวณฺณวณฺโณ, สุวณฺณวณฺณํ วตฺถํ สุวณฺณวณฺณสฺเสว อนุจฺฉวิกํ, อมฺหากญฺจ วณฺณทานํ ภวิสฺสตี"ติ มหาเจติเย อาโรเปสิ. เอวรูเปปิ กาเล ทานมยํ โหตีติ เวทิตพฺพํ. ยทา ปน ตถารูปเมว เทยฺยธมฺมํ ลภิตฺวา "มยฺหํ กุลวํโส กุลตนฺติ กุลปฺปเวณิ เอสา, กุลวตฺตํ เอตนฺ"ติพุทฺธรตนาทีนิ ปูเชติ, ตทา สีลมยํ โหติ. ยทา ปน ตาทิเสน วตฺถุนา รตนตฺตยปูชํ กตฺวา "อยํ วณฺโณ ขยํ คจฺฉิสฺสติ, วยํ คจฺฉิสฺสตี"ติ ขยวยํ ปฏฺฐเปติ, ตทา ภาวนามยํ โหติ.