ทานมยํ ปน หุตฺวา วตฺตมานมฺปิ ยทา ตีณิ รตนานิ สหตฺเถน ปูเชนฺตสฺส ปวตฺตติ, ตทา กายกมฺมํ โหติ. ยทา ตีณิ รตนานิ ปูเชนฺโต ปุตฺตทารทาส- กมฺมกรโปริสาทโยปิ อาณาเปตฺวา ปูชาเปติ, ตทา วจีกมฺมํ โหติ. ยทา ตเมว วุตฺตปฺปการํ วิชฺชมานกวตฺถุํ อารพฺภ "วณฺณทานํ ทสฺสามี"ติ จินฺเตติ, ตทา มโนกมฺมํ โหติ. วินยปริยายํ ปตฺวา หิ "ทสฺสามิ กริสฺสามีติ วาจา ภินฺนา โหตี"ติ ๑- อิมินา ลกฺขเณน ทานํ นาม โหติ. อภิธมฺมปริยายํ ปตฺวา ปน วิชฺชมานกวตฺถุํ อารพฺภ "ทสฺสามี"ติ มนสา จินฺติตกาลโต ปฏฺฐาย กุสลํ โหติ. อปรภาเค กาเยน วา วาจาย วา กตฺตพฺพํ กริสฺสตีติ วุตฺตํ. เอวํ ทานมยํ กายวจีมโนกมฺมวเสน ติวิธํ โหติ.

ยทา ปน ตํ วุตฺตปฺปการํ วตฺถุํ ลภิตฺวา กุลวํสาทิวเสน สหตฺถา รตนตฺตยํ ปูเชติ, ตทา สีลมยํ กายกมฺมํ โหติ. ยทา กุลวํสาทิวเสเนว ปุตฺตทาราทโย อาณาเปตฺวา ปูชาเปติ, ตทา วจีกมฺมํ โหติ. ยทา "มยฺหํ กุลวํโส กุลตนฺติ กุลปฺปเวณิ เอสา, กุลวตฺตํ เอตนฺ"ติ วิชฺชมานกวตฺถุํ อารพฺภ "วณฺณทานํ ทสฺสามี"ติ จินฺเตติ, ตทา มโนกมฺมํ โหติ. เอวํ สีลมยํ กายวจีมโนกมฺมวเสน ติวิธํ โหติ.

ยทา ปน ตํ วุตฺตปฺปการํ วตฺถุํ ลภิตฺวา ตีณิ รตนานิ ปูเชตฺวา จงฺกมนฺโต ขยวยํ ปฏฺฐเปติ, ตทา ภาวนามยํ กายกมฺมํ โหติ. วาจาย สมฺมสนํ ปฏฺฐเปนฺตสฺส วจีกมฺมํ โหติ. กายงฺควาจงฺคานิ อโจเปตฺวา มนสาว สมฺมสนํ ปฏฺฐเปนฺตสฺส มโนกมฺมเมว โหติ. เอวํ ภาวนามยํ กายวจีมโนกมฺมวเสน ติวิธํ โหติ. เอวเมตฺถ ๒- รูปารมฺมณํ กุสลํ ติวิธปุญฺญกิริยาวตฺถุวเสน นวหิ กมฺมทฺวาเรหิ ภาเชตฺวา ทสฺเสสิ ธมฺมราชา. สทฺทารมฺมณาทีสุปิ เอเสว นโย.

เภริสทฺทาทีสุ หิ รชนียสทฺทํ อารมฺมณํ กตฺวา เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว ตีหิ นิยเมเหตํ กุสลํ อุปฺปชฺชติ. ตตฺถ สทฺทํ กนฺทมูลํ วิย อุปฺปาเฏตฺวา นีลุปฺปลหตฺถกํ วิย จ หตฺเถ ฐเปตฺวา ทาตุํ นาม น สกฺกา, สวตฺถุกํ ปน กตฺวา เทนฺโต สทฺททานํ เทติ นาม. ตสฺมา ยทา "สทฺททานํ ทสฺสามี"ติ เภริมุทิงฺคาทีสุ อญฺญตรตุริเยน ติณฺณํ รตนานํ