ธมฺมารมฺมเณ ปน ๒- ฉ อชฺฌตฺติกายตนานิ, ตีณิ ลกฺขณานิ, ตโย อรูปิโน ขนฺธา, ปณฺณรส สุขุมรูปานิ, นิพฺพานปญฺญตฺตีติ อิเม ธมฺมายตเน ปริยาปนฺนา จ อปริยาปนฺนา จ ธมฺมา ธมฺมารมฺมณํ นาม. อิมสฺมึ ปน ฐาเน เอเตสํ วเสน โยชนํ อกตฺวา โอชทานปานทานชีวิตทานวเสน กาตพฺพา. โอชาทีสุ หิ รชนียํ ธมฺมารมฺมณํ อารมฺมณํ กตฺวา เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว ตีหิ นิยเมเหตํ กุสลํ อุปฺปชฺชติ.

ตตฺถ ยทา "โอชทานํ มยฺหนฺ"ติ สปฺปินวนีตาทีนิ เทติ, "ปานทานนฺ"ติ อฏฺฐ ปานานิ เทติ, "ชีวิตทานนฺ"ติ สลากภตฺตปกฺขิยภตฺตสํฆภตฺตาทีนิ ๑- เทติ, อผาสุกภิกฺขูนํ เภสชฺชํ เทติ, เวชฺชํ ปจฺจุปฏฺฐาเปติ, ชาลํ ชาลาเปติ, ๒- กุมินํ ๓- วิทฺธํสาเปติ, สกุณปญฺชรํ วิทฺธํสาเปติ, พนฺธนโมกฺขํ การาเปติ, มาฆาตเภรึ จาราเปติ, ๔- อญฺญานิปิ ชีวิตปริตฺตาณตฺถํ เอวรูปานิ กมฺมานิ กโรติ, ตทา ทานมยํ โหติ. ยทา ปน "โอชทานปานทานชีวิตทานานิ มยฺหํ กุลวํโส กุลตนฺติ กุลปฺปเวณี"ติ วตฺตสีเสน โอชทานาทีนิ ปวตฺเตติ, ตทา สีลมยํ โหติ. ยทา ธมฺมารมฺมณสฺมึ ขยวยํ ปฏฺฐเปติ, ตทา ภาวนามยํ โหติ.

ทานมยํ ปน หุตฺวา วตฺตมานมฺปิ ยทา โอชทานปานทานชีวิตทานานิ สหตฺถา เทติ, ตทา กายกมฺมํ โหติ. ยทา ปุตฺตทาราทโย อาณาเปตฺวา ทาเปติ, ตทา วจีกมฺมํ โหติ. ยทา กายงฺควาจงฺคานิ อโจเปตฺวา "โอชทานปานทานชีวิตทานวเสน วิชฺชมานกวตฺถุํ ทสฺสามี"ติ มนสา จินฺเตติ, ตทา มโนกมฺมํ โหติ.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๓๒๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”