ยถานุปุพฺพํ นิขิเลน เทสิตํ

มเหสินา รูปคตํว ปสฺสตีติ. อยํ นยสาคโร นาม.

กตโม ญาณสาคโร? สพฺพญฺญุตญาณํ ญาณสาคโร นาม. "อยํ สํสารสาคโร นาม อยํ ชลสาคโร นาม อยํ นยสาคโร นามา"ติ ตํ ๓- อญฺเญน น สกฺกา ชานิตุํ, สพฺพญฺญุตญาเณเนว สกฺกา ชานิตุนฺติ สพฺพญฺญุตญาณํ ญาณสาคโร นาม. อิเมสุ จตูสุ สาคเรสุ อิมสฺมึ ฐาเน นยสาคโร อธิปฺเปโต. อิมญฺหิ สพฺพญฺญู พุทฺธาเอว ปฏิวิชฺฌนฺติ.

อยมฺปิ ภควา โพธิมูเล นิสินฺโน อิมํ ปฏิวิชฺฌิตฺวา "อิมํ วต เม ธมฺมํ เอสนฺตสฺส คเวสนฺตสฺส กปฺปสตสหสฺสาธิกานิ จตฺตาริ อสงฺเขยฺยานิ วีติวตฺตานิ, อถ เม อิมสฺมึ ปลฺลงฺเก นิสินฺเนน ทิยฑฺฒกิเลสสหสฺสํ เขเปตฺวา อยํ ธมฺโม ปฏิวิทฺโธ"ติ ปฏิวิทฺธธมฺมํ ปจฺจเวกฺขนฺโต สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสีทิ. ตโต ตสฺมา ปลฺลงฺกา วุฏฺฐาย "อิมสฺมึ วต เม ปลฺลงฺเก สพฺพญฺญุตญาณํ ปฏิวิทฺธนฺ"ติ อนิมฺมิเสหิ จกฺขูหิ สตฺตาหํ ปลฺลงฺกํ โอโลเกนฺโต อฏฺฐาสิ. ตโต เทวตานํ "อชฺชาปิ นูน สิทฺธตฺถสฺส กตฺตพฺพกิจฺจํ อตฺถิ, ปลฺลงฺกสฺมิญฺหิ อาลยํ น วิชหตี"ติ ปริวิตกฺโก อุทปาทิ.