ยํ ปน วุตฺตํ "ตถา กุสลานิ กายวจีมโนกมฺมานี"ติ, ตตฺรายํ นโย:- ยทา หิ เกนจิ การเณน วตฺตุํ อสกฺโกนฺโต "ปาณาติปาตา อทินฺนาทานา กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรมามี"ติ อิมานิ สิกฺขาปทานิ หตฺถมุทฺธาย คณฺหาติ, ตทา กมฺมํ กายกมฺมํ, ทฺวารมฺปิ กายทฺวารเมว. เอวํ กุสลํ กายกมฺมํ กายทฺวาเร สมุฏฺฐาติ, เตหิ จิตฺเตหิ สหคตา อนภิชฺฌาทโย เจตนาปกฺขิกา วา โหนฺติ อพฺโพหาริกา วา.

ยทา ปน ตาเนว สิกฺขาปทานิ วจีเภทํ กตฺวา คณฺหาติ, ตทา กมฺมํ กายกมฺมํ, ทฺวารํ ปน วจีทฺวารํ โหติ. เอวํ กุสลํ กายกมฺมํ วจีทฺวาเร สมุฏฺฐาติ, เตหิ จิตฺเตหิ สหคตา อนภิชฺฌาทโย เจตนาปกฺขิกา วา โหนฺติ อพฺโพหาริกา วา.

ยทา ปน เตสุ สิกฺขาปเทสุ ทียมาเนสุ กายงฺควาจงฺคานิ อโจเปตฺวา มนสาว "ปาณาติปาตา อทินฺนาทานา กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรมามี"ติ คณฺหาติ, ตทา กมฺมํ กายกมฺมํ, ทฺวารํ ปน มโนทฺวารํ โหติ. เอวํ กุสลํ กายกมฺมํ มโนทฺวาเร สมุฏฺฐาติ, เตหิ จิตฺเตหิ สหคตา อนภิชฺฌาทโย เจตนาปกฺขิกา วา โหนฺติ อพฺโพหาริกา วา.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๓๕๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”