เจตยตีติ เจตนา, สทฺธึ อตฺตนา สมฺปยุตฺตธมฺเม อารมฺมเณ อภิสนฺทหตีติ อตฺโถ. สา เจตยิตลกฺขณา, เจตนาภาวลกฺขณาติ อตฺโถ. อายูหนรสา, จตุภูมิกเจตนา หิ โนเจตยิตลกฺขณา นาม นตฺถิ, สพฺพา เจตยิตลกฺขณาว. อายูหนรสตา ปน กุสลากุสเลสุเอว โหติ. กุสลากุสลกมฺมายูหนฏฺฐานํ หิ ปตฺวา เสสสมฺปยุตฺตธมฺมานํ เอกเทสมตฺตกเมว กิจฺจํ โหติ, เจตนา ปน อติเรกอุสฺสาหา อติเรกวายามา ทิคุณอุสฺสาหา ทิคุณวายามา. เตนาหุ โปราณา "ถาวริยสภาวสณฺฐิตา จ ปเนสา เจตนา"ติ. ถาวริโยติ เขตฺตสามี วุจฺจติ. ยถา หิ เขตฺตสามิปุริโส ปญฺจปณฺณาสพลิปุริเส คเหตฺวา "ลายิสฺสามี"ติ เอกโต เขตฺตํ โอตรติ. ตสฺส อติเรโก อุสฺสาโห อติเรโก วายาโม ทิคุโณ อุสฺสาโห ทิคุโณ วายาโม โหติ, นิรนฺตรํ "คณฺหถา"ติอาทีนิ วทติ, สีมํ อาจิกฺขติ, เตสํ สุราภตฺตคนฺธมาลาทีนิ ชานาติ, มคฺคํ สมกํ หรติ. เอวํ สมฺปทมิทํ เวทิตพฺพํ. เขตฺตสามิปุริโส วิย หิ เจตนา, ปญฺจปณฺณาสพลิปุริสา วิย จิตฺตงฺควเสน อุปฺปนฺนา ปญฺจปณฺณาส กุสลา ธมฺมา, เขตฺตสามิปุริสสฺส ทิคุณุสฺสาหทิคุณวายามกรณกาโล วิย กุสลากุสลกมฺมายูหนฏฺฐานํ ปตฺวาว เจตนาย ทิคุณุสฺสาโห ทิคุณวายาโม โหติ. เอวมสฺสา อายูหนรสตา เวทิตพฺพา.

สา ปเนสา สํวิทหนปจฺจุปฏฺฐานา. สํวิทหมานา หิ อยํ อุปฏฺฐหติ, ๑- สกิจฺจปรกิจฺจสาธกา เชฏฺฐสิสฺสมหาวฑฺฒกิอาทโย วิย. ยถา หิ เชฏฺฐสิสฺโส อุปชฺฌายํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา สยํ อธียมาโน อิตเรปิ ทารเก อตฺตโน อตฺตโน อชฺฌยนกมฺเม ๒- ปวตฺตยติ, ตสฺมึ อธียิตุํ อารทฺเธ เตปิ อธียนฺติ ตทนุวตฺติตาย.