@๓ ฉ.ม. อนุปฺปพนฺธเนน ๔ ฉ. สนฺนิรุมฺภิตฺวา, ม. สนฺนิรุชฺฌิตฺวา

@๕ สี. อนุมชฺชโน, ฉ.ม. อนุมชฺชมาโน ๖ ฉ. ขุทฺทิกาปีติ. เอวมุปริปิ

@๗ ฉ.ม. อุพฺเพคาปีติ. เอวมุปริปิ ๘ ฉ.ม. ปุณฺณมทิวเส สายํ เจติยงฺคณํ คนฺตฺวา จนฺทาโลกํ ทิสฺวา มหาเจติยาภิมุโข หุตฺวา "อิมาย วต เวลาย จตสฺโส ปริสา มหาเจติยํ วนฺทนฺตี"ติ ปกติยา ทิฏฺฐารมฺมณวเสน พุทฺธารมฺมณํ อุพฺเพงฺคาปีตึ อุปฺปาเทตฺวา สุธาตเล ปหตจิตฺรเคณฺฑุโก ๑- วิย อากาเส อุปฺปติตฺวา มหาเจติยงฺคเณเยว ปติฏฺฐาสิ. ๒-

ตถา คิริกณฺฑกวิหารสฺส อุปนิสฺสเย วตฺตกาลกคาเม ๓- เอกา กุลธีตาปิ พลวพุทฺธารมฺมณาย อุพฺเพงฺคาปีติยา อากาเส ลงฺเฆสิ. ตสฺสา กิร มาตาปิตโร สายํ ธมฺมสฺสวนตฺถาย วิหารํ คจฺฉนฺตา "อมฺม ตฺวํ ครุภารา, อเมฺหหิ สทฺธึ ๔- อกาเล วิจริตุํ น สกฺโกสิ, มยํ ตุยฺหํ ปตฺตึ กตฺวา ธมฺมํ โสสฺสามา"ติ อคมํสุ. สา คนฺตุกามาปิ เตสํ วจนํ ปฏิพาหิตุํ อสกฺโกนฺตี ฆเร โอหียิตฺวา ฆรทฺวาเร ฐตฺวา จนฺทาโลเกน คิริกณฺฑเก อากาสเจติยงฺคณํ โอโลเกนฺตี เจติยสฺส ทีปปูชํ อทฺทส จตสฺโส จ ปริสา มาลาคนฺธาทีหิ เจติยปูชํ กตฺวา ปทกฺขิณํ กโรนฺติโย. ภิกฺขุสํฆสฺส จ คณสชฺฌายสทฺทํ อสฺโสสิ. อถสฺสา "ธญฺญา วติเม มนุสฺสา, เย วิหารํ คนฺตฺวา เอวรูเป เจติยงฺคเณ อนุสญฺจริตุํ เอวรูปญฺจ มธุรํ ธมฺมกถํ โสตุํ ลภนฺตี"ติ มุตฺตราสิสทิสํ เจติยํ ปสฺสนฺติยาเอว อุพฺเพงฺคาปีติ อุทปาทิ, สา อากาเส ลงฺฆิตฺวา มาตาปิตูนํ ปุริมตรํเยว อากาเสน ๔- เจติยงฺคเณ โอรุยฺห เจติยํ วนฺทิตฺวา ธมฺมํ สุณมานา อฏฺฐาสิ. อถ นํ มาตาปิตโร อาคนฺตฺวา "อมฺม ตฺวํ กตเรน มคฺเคน อาคตาสี"ติ ปุจฺฉึสุ. สา "อากาเสน อาคตามฺหิ, น มคฺเคนา"ติ วตฺวา "อมฺม อากาเสน นาม ขีณาสวา สญฺจรนฺติ, ตฺวํ กถํ อาคตาสี"ติ วุตฺตา ๖- อาห "มยฺหํ จนฺทาโลเกน เจติยํ โอโลเกนฺติยา ฐิตาย พุทฺธารมฺมณา พลวปีติ อุปฺปชฺชติ, อถาหํ เนว อตฺตโน ฐิตภาวํ วา นิสินฺนภาวํ วา อญฺญาสึ, คหิตนิมิตฺเตเนว ปน อากาสํ ลงฺฆิตฺวา เจติยงฺคเณ ปติฏฺฐิตามฺหี"ติ. เอวํ อุพฺเพงฺคาปีติ อากาเส ลงฺฆาปนปฺปมาณา โหติ.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๓๘๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”