ตสฺส หิ ปุริสสฺส ชาตสฺสรวนสณฺฑสวนโต ปฏฺฐาย ยาว อุทกทสฺสนา หฏฺฐปหฏฺฐกาโล วิย ปุพฺพภาคารมฺมเณ หฏฺฐปหฏฺฐาการา ปีติ. นฺหาตฺวา จ ปิวิตฺวา จ สีตจฺฉายาย มนฺทมนฺเท วาเต ปหรนฺเต "อโห สุขํ อโห สุขนฺ"ติ วทโต นิปนฺนกาโล วิย พลวปฺปตฺตํ อารมฺมณรสานุภวนาการสณฺฐิตํ สุขํ. ตสฺมึ ตสฺมึ สมเย ปากฏภาวโต เจตํ วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ, ยตฺถ ปน ปีติ, สุขมฺปิ ตตฺถ อตฺถีติ วุตฺตเมเวตํ.
จิตฺตสฺเสกคฺคตาติ จิตฺตสฺส เอกคฺคภาโว, สมาธิสฺเสตํ นามํ. ลกฺขณาทีสุ ปนสฺส อฏฺฐกถายํ ตาว วุตฺตํ:- "ปาโมกฺขลกฺขโณ จ สมาธิ อวิกฺเขปลกฺขโณ จ. ยถา หิ กูฏาคารกณฺณิกา เสสทพฺพสมฺภารานํ อาพนฺธนโต ปมุขา โหติ, เอวเมว สพฺพกุสลธมฺมานํ สมาธิจิตฺเตน อิชฺฌนโต สพฺเพสมฺปิ เตสํ ธมฺมานํ สมาธิ ปาโมกฺโข โหติ. เตน วุตฺตํ:-
"เสยฺยถาปิ ๔- มหาราช กูฏาคารสฺส ยา กาจิ โคปานสิโย, สพฺพา ตา กูฏงฺคมา โหนฺติ กูฏนินฺนา กูฏสโมสรณา กูฏปพฺภารา, ๕- กูฏํ ตาสํ อคฺคมกฺขายติ, เอวเมว โข มหาราช เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต สมาธินินฺนา โหนฺติ สมาธิโปณา สมาธิปพฺภารา, สมาธิ เตสํ อคฺคมกฺขายตี"ติ. ๖-
ยถา จ เสนงฺคํ ปตฺวา ราชา นาม ยตฺถ ยตฺถ เสนา โอสีทติ, ตํ ตํ ฐานํ คจฺฉติ, ตสฺส คตคตฏฺฐาเน เสนา ปริปูรติ, ปรเสนา ภิชฺชิตฺวา ราชานเมว อนุวตฺตติ, เอวเมว สหชาตธมฺมานํ วิกฺขิปิตุํ วิปฺปกิริตุํ อปฺปทานโต สมาธิ อวิกฺเขปลกฺขโณ นาม โหตี"ติ.