ยถา ปน กุมฺภิลมกรคาหรกฺขสาทิกิณฺณํ ปูรํ มหานทึ อาคมฺม ภีรุกชนา อุโภสุ ตีเรสุ ติฏฺฐนฺติ, สงฺคามสูโร ปน มหาโยโธ อาคนฺตฺวา "กสฺมา ติฏฺฐถา"ติ ๑- ปุจฺฉิตฺวา "สปฺปฏิภยภาเวน โอตริตุํ น วิสหามา"ติ วุตฺเต สุนิสิตํ อสึ คเหตฺวา "มม ปจฺฉโต เอถ, มา ภายิตฺถา"ติ วตฺวา นทึ โอตริตฺวา อาคตาคเต กุมฺภิลาทโย ปฏิพาหิตฺวา โอริมตีรโต มนุสฺสานํ โสตฺถิภาวํ กโรนฺโต ปาริมตีรํ เนติ, ปาริมตีรโตปิ โสตฺถินา โอริมตีรํ อาเนติ, เอวเมว ทานํ ททโต สีลํ รกฺขโต อุโปสถกมฺมํ กโรโต ภาวนํ อารภโต สทฺธา ปุพฺพงฺคมา ปุเรจาริกา โหติ. เตน วุตฺตํ "ปกฺขนฺทนลกฺขณา จ สทฺธา"ติ.

อปโร นโย:- สทฺทหนลกฺขณา สทฺธา โอกปฺปนลกฺขณา วา, ปสาทนรสา อุทกปฺปสาทกมณิ วิย. ปกฺขนฺทนรสา วา โอฆุตฺตรโณ วิย. อกาลุสฺสิยปจฺจุปฏฺฐานา อธิมุตฺติปจฺจุปฏฺฐานา วา, สทฺเธยฺยวตฺถุปทฏฺฐานา โสตาปตฺติยงฺคปทฏฺฐานา วา, สา หตฺถวิตฺตวีชานิ วิย ทฏฺฐพฺพา.

วีรานํ ๒- ภาโว วิริยํ, วีรานํ วา กมฺมํ วิริยํ, วิธินา วา นเยน อุปาเยน อีริยิตพฺพํ ๓- ปวตฺตยิตพฺพนฺติ วิริยํ, ตเทว โกสชฺชสฺส อภิภวนโต อธิปติยฏฺเฐน อินฺทฺริยํ, ปคฺคหณลกฺขเณ วา อินฺทตฺตํ กาเรตีติ อินฺทฺริยํ. วิริยเมว อินฺทฺริยํ วิริยินฺทฺริยํ. ตํ ปเนตํ อุปตฺถมฺภนลกฺขณญฺจ วิริยํ ปคฺคหณลกฺขณญฺจ. ยถา หิ ชิณฺณฆรํ อาคนฺตุเกน ถูณุปตฺถมฺเภน ติฏฺฐติ, เอวเมว โยคาวจโร วิริยุปตฺถมฺเภน อุปตฺถมฺภิโต หุตฺวา สพฺพกุสลธมฺเมหิ น หายติ น ปริหายติ. เอวํ ตาวสฺส อุปตฺถมฺภนลกฺขณตา เวทิตพฺพา. เตนาห เถโร นาคเสโน:-