"ยถา มหาราช ปุริโส เคเหปิ ปตนฺเต ตมญฺเญน ทารุนา อุปตฺถมฺเภยฺย, อุปตฺถมฺภิตํ สนฺตํ เอวํ ตํ เคหํ น ปเตยฺย, เอวเมว โข มหาราช อุปตฺถมฺภนลกฺขณํ วิริยํ, วิริยุปตฺถมฺภิตา สพฺเพ กุสลธมฺมา น หายนฺติ น ปริหายนฺตี"ติ. ๑-

ยถา ปน ขุทฺทกาย จ มหติกาย จ เสนาย สงฺคาเม ปวตฺเต ขุทฺทกา ๒- เสนา โอลีเยยฺย, ตโต รญฺโญ อาโรเจยฺย, ราชา พลวาหนํ เปเสยฺย, เตน ปคฺคหิตา สกเสนา ปรเสนํ ปราเชยฺย, เอวเมว วิริยํ สหชาตสมฺปยุตฺตธมฺมานํ โอลียิตุํ โอสกฺกิตุํ น เทติ, อุกฺขิปติ ปคฺคณฺหาติ. เตน วุตฺตํ "ปคฺคหณลกฺขณญฺจ วิริยนฺ"ติ.

อปโร นโย:- อุสฺสาหลกฺขณํ วิริยํ, สหชาตธมฺมานํ อุปตฺถมฺภนรสํ, อสํสีทนภาวปจฺจุปฏฺฐานํ, "สํวิคฺโค โยนิโส ปทหตี"ติ ๓- วจนโต สํเวคปทฏฺฐานํ วิริยารมฺภวตฺถุปทฏฺฐานํ วา, สมฺมา อารทฺธํ สพฺพาสํ สมฺปตฺตีนํ มูลํ โหตีติ ทฏฺฐพฺพํ.

สรนฺติ เอตาย, สยํ วา สรติ, สรณมตฺตเมว วา เอสาติ สติ. สา จ มุฏฺฐสฺสจฺจสฺส อวิภวนโต อธิปติยฏฺเฐน อินฺทฺริยํ, อุปฏฺฐานลกฺขเณ วา อินฺทตฺตํ กาเรตีติ อินฺทฺริยํ, สติเอว อินฺทฺริยํ สตินฺทฺริยํ. สา ปเนสา อปิลาปนลกฺขณา จ สติ อุปคฺคณฺหนลกฺขณา จ. ยถา หิ รญฺโญ ภณฺฑาคาริโก ทสวิธํ รตนํ โคปยนฺโต สายํ ปาโต ๔- ราชานํ อิสฺสริยสมฺปตฺตึ สลฺลกฺขาเปติ สาเรติ, เอวเมว สติ กุสลกมฺมํ สมฺมา ๕- สลฺลกฺขาเปติ สาเรติ. ๖- เตนาห เถโร:-