ยถา วา ปน เฉโก ภิสกฺโก อาตุรานํ สปฺปายาสปฺปายานิ เภสชฺชาทีนิ ๔- ชานาติ, เอวํ ปญฺญา อุปฺปชฺชมานา กุสลากุสเล เสวิตพฺพาเสวิตพฺเพ หีนปฺปณีเต กณฺหสุกฺเก สปฺปฏิภาคาปฏิภาเค ธมฺเม ปชานาติ. วุตฺตมฺปิ เจตํ ธมฺมเสนาปตินา "ปชานาติ ปชานาตีติ โข อาวุโส ตสฺมา ปญฺญาติ ๕- วุจฺจติ. กิญฺจิ ปชานาติ? `อิทํ ทุกฺขนฺ'ติ ปชานาตี"ติ ๖- วิตฺถาเรตพฺพํ. เอวมสฺสา ปชานนลกฺขณตา เวทิตพฺพา.
อปโร นโย:- ยถาสภาวปฏิเวธลกฺขณา ปญฺญา, อกฺขลิตปฏิเวธลกฺขณา วา กุสลิสฺสาสขิตฺตอุสุปฏิเวโธ วิย. วิสโยภาสนรสา ๗- ปทีโป วิย. อสมฺโมหปจฺจุปฏฺฐานา อรญฺญคตสุเทสโก วิย.
มนตีติ มโน, วิชานาตีติ อตฺโถ. อฏฺฐกถาจริยา ปนาหุ "นาฬิยา มินมาโน วิย มหาตุลาย ธารยมาโน วิย จ อารมฺมณํ มินติ ชานาตีติ ๘- มโน"ติ. ตเทว มนนลกฺขเณ อินฺทตฺตํ กาเรตีติ อินฺทฺริยํ, มโนเอว อินฺทฺริยํ มนินฺทฺริยํ. เหฏฺฐา วุตฺตจิตฺตสฺเสเวตํ เววจนํ.