นานา โหนฺตานิปิ ปน นามนานตฺเตน ลกฺขณนานตฺเตน กิจฺจนานตฺเตน ปฏิกฺเขปนานตฺเตนาติ อิเมหิ จตูหิ การเณหิ นานา โหนฺติ. ตตฺถ "กตโม ตสฺมึ สมเย พฺยาปาโท โหติ? โย ตสฺมึ สมเย โทโส ทุสฺสนา"ติ ๑- เอตฺถ พฺยาปาโทติ วา โทโสติ วา เทฺวปิ เอเต โกโธเอว นาเมน นานตฺตํ คตาติ. เอวํ นามนานตฺเตน นานตฺตํ เวทิตพฺพํ.

ราสฏฺเฐน จ ปญฺจปิ ขนฺธา เอโกว ขนฺโธ โหติ. เอตฺถ ปน รูปํ รุปฺปนลกฺขณํ, เวทนา เวทยิตลกฺขณา, สญฺญา สญฺชานนลกฺขณา, เจตนา เจตยิตลกฺขณา, วิญฺญาณํ วิชานนลกฺขณนฺติ อิมินา ลกฺขณนานตฺเตน ปญฺจกฺขนฺธา โหนฺติ. เอวํ ลกฺขณนานตฺเตน นานตฺตํ เวทิตพฺพํ.

จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา:- อิธ ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย ฯเปฯ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหตีติ ๒- เอวํ เอกเมว วิริยํ กิจฺจนานตฺเตน จตูสุ ฐาเนสุ อาคตํ. เอวํ กิจฺจนานตฺเตน นานตฺตํ เวทิตพฺพํ.

จตฺตาโร อสทฺธมฺมา:- โกธครุตา, น สทฺธมฺมครุตา, มกฺขครุตา, น สทฺธมฺมครุตา, ลาภครุตา, น สทฺธมฺมครุตา, สกฺการครุตา, น สทฺธมฺมครุตาติ ๓- เอวมาทีสุ ปน ปฏิกฺเขปนานตฺเตน นานตฺตํ เวทิตพฺพํ.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๔๒๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”