อารมฺภานํ นิโรเธน นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโว"ติ ๓- เอตฺถ หิ กมฺมํ "อารมฺโภ"ติ อาคตํ. "อารมฺภติ จ วิปฺปฏิสารี จ โหตี"ติ ๔- เอตฺถ อาปตฺติ. "มหายญฺญา มหารมฺภา, น เต โหนฺติ มหปฺผลา"ติ ๕- เอตฺถ ยูปุสฺสาปนาทิกิริยา. "อารมฺภถ นิกฺกมถ, ยุญฺชถ พุทฺธสาสเน"ติ ๖- เอตฺถ วิริยํ. "สมณํ โคตมํ อุทฺทิสฺส ปาณํ อารภนฺตี"ติ ๗- เอตฺถ หึสา. "พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต โหตี"ติ ๘- เอตฺถ เฉทนภญฺชนาทิกํ วิโกปนํ. อิธ ปน วิริยเมว อธิปฺเปตํ, เตนาห "วิริยารมฺโภติ วิริยสงฺขาโต อารมฺโภ"ติ. วิริยํ หิ อารมฺภนวเสน "อารมฺโภ"ติ วุจฺจติ. อิทมสฺส สภาวปทํ. โกสชฺชโต นิกฺขมนวเสน นิกฺกโม. ๙- ปรํ ปรํ ฐานํ อกฺกมนวเสน ปรกฺกโม. อุคฺคนฺตฺวา ยมนวเสน อุยฺยาโม. วายมนวเสน ๑๐- วายาโม. อุสฺสาหนวเสน อุสฺสาโห. อธิมตฺตุสฺสาหนวเสน อุสฺโสฬฺหี, ๑๑- ถิรภาวฏฺเฐน ถาโม. จิตฺตเจตสิกานํ ธารณวเสน อวิจฺเฉทโต วา ปวตฺตนวเสน กุสลสนฺตานํ ธาเรตีติ ธิติ.

@๓ ขุ. สุ. ๒๕/๗๕๐/๔๘๑ ๔ องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๑๔๒ (อารภติสุตฺต), อภิ. ๓๖/๑๑/๑๑๔

@๕ สํ. ส. ๑๕/๑๒๐/๙๒, องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๓๙/๔๗ ๖ สํ. ส. ๑๕/๑๘๕/๑๘๘