[๑๕๐] ปญฺจเม อุเปกฺขาสหคตนฺติ อุเปกฺขาเวทนาย สมฺปยุตฺตํ, อิทํ หิ อารมฺมเณ มชฺฌตฺตํ โหติ, ปริจฺฉินฺทกญาณเมตฺถ โหติเยว. ปาลิยํ ปเนตฺถ ฌานจตุกฺเก "อุเปกฺขา โหตี"ติ, อินฺทฺริยฏฺฐเก "อุเปกฺขินฺทฺริยํ โหตี"ติ วตฺวา สพฺเพสมฺปิ เวทนาทิปทานํ นิทฺเทเส สาตาสาตสุขทุกฺขปฏิกฺเขปวเสน เทสนํ กตฺวา อทุกฺขมสุขเวทนา กถิตา, ตสฺสา มชฺฌตฺตลกฺขเณ อินฺทตฺตกรณวเสน ๑- อุเปกฺขินฺทฺริยภาโว เวทิตพฺโพ. ปทปฏิปาฏิยา จ เอกสฺมึ ฐาเน ปีติ ปริหีนาว, ตสฺมา จิตฺตงฺควเสน ปาลึ อารุฬฺหา ปญฺจปณฺณาส ธมฺมา โหนฺติ. เตสํ วเสน สพฺพโกฏฺฐาเสสุ สพฺพวาเรสุ จ วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ.

ปญฺจมจิตฺตํ นิฏฺฐิตํ.

ฉฏฺฐจิตฺตาทิวณฺณนา

[๑๕๖-๑๕๙] ฉฏฺฐสตฺตมอฏฺฐมานิ ทุติยตติยจตุตฺเถสุ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพานิ. เกวลญฺหิ อิเมสุ เวทนาปริวตฺตนญฺเจว ปีติปริหานญฺจ โหติ, เสสํ สทฺธึ อุปฺปตฺตินเยน ตาทิสเมว. กรุณามุทิตา ปริกมฺมกาเลปิ หิ อิเมสํ อุปฺปตฺติ มหาอฏฺฐกถายํ อนุญฺญาตาเอว. อิมานิ อฏฺฐ กามาวจรกุสลจิตฺตานิ นาม.