ปุน อิมสฺมึ ฐาเน ฉพฺพิเธน ปุญฺญายูหนํ นาม คหิตํ. ปุญฺญญฺหิ อตฺถิ สยงฺการํ, อตฺถิ ปรงฺการํ, อตฺถิ สาหตฺถิกํ, อตฺถิ อาณตฺติกํ, อตฺถิ สมฺปชานกตํ, อตฺถิ อสมฺปชานกตนฺติ.

ตตฺถ อตฺตโน ธมฺมตาย กตํ สยงฺการํ นาม. ปรํ กโรนฺตํ ทิสฺวา กตํ ปรงฺการํ นาม. สหตฺเถน กตํ สาหตฺถิกํ นาม. อาณาเปตฺวา การิตํ อาณตฺติกํ นาม. กมฺมญฺจ ผลญฺจ สทฺทหิตฺวา กตํ สมฺปชานกตํ นาม. กมฺมมฺปิ ผลมฺปิ อชานิตฺวา กตํ อสมฺปชานกตํ นาม. เตสุ สยงฺการํ กโรนฺโตปิ อิเมสํ อฏฺฐนฺนํ กุสลจิตฺตานํ อญฺญตเรเนว กโรติ, ปรงฺการํ กโรนฺโตปิ สหตฺเถน กโรนฺโตปิ อาณาเปตฺวา กโรนฺโตปิ อิเมสํ อฏฺฐนฺนํ กุสลจิตฺตานํ อญฺญตเรเนว กโรติ, สมฺปชานกรณํ ปน จตูหิ ญาณสมฺปยุตฺเตหิ โหติ, อสมฺปชานกรณํ จตูหิ ญาณวิปฺปยุตฺเตหิ.

อปราปิ อิมสฺมึ ฐาเน จตสฺโส ทกฺขิณาวิสุทฺธิโย คหิตา ปจฺจยานํ ธมฺมิกตา, เจตนามหตฺตํ, วตฺถุสมฺปตฺติ, คุณาติเรกตาติ. ตตฺถ ธมฺเมน สเมน อุปฺปนฺนา ปจฺจยา ธมฺมิกา นาม, สทฺทหิตฺวา โอกปฺเปตฺวา ททโต ปน เจตนามหตฺตํ นาม โหติ, ขีณาสวภาโว วตฺถุสมฺปตฺติ นาม, ขีณาสวสฺเสว นิโรธา วุฏฺฐิตภาโว คุณาติเรกตา นาม. อิมานิ จตฺตาริ สโมธาเนตฺวา ทาตุํ สกฺโกนฺตสฺส กามาวจรํ กุสลํ อิมสฺมึเยว อตฺตภาเว วิปากํ เทติ ปุณฺณกเสฏฺฐิกาลวลิยสุมนมาลาการาทีนํ ๑- วิย.

สงฺเขปโต ปเนตํ สพฺพมฺปิ กามาวจรกุสลจิตฺตํ จิตฺตนฺติ กริตฺวา จิตฺตวิจิตฺตฏฺเฐน ๒- เอกเมว โหติ. เวทนาวเสน โสมนสฺสสหคตํ อุเปกฺขาสหคตนฺติ ทุวิธํ โหติ, ญาณวิภตฺติเทสนาวเสน จตุพฺพิธํ โหติ, โสมนสฺสสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกํ มหาจิตฺตํ หิ อุเปกฺขาสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกํ มหาจิตฺตญฺจ ญาณสมฺปยุตฺตฏฺเฐน อสงฺขาริกฏฺเฐน จ เอกเมว โหติ. ตถา ญาณสมฺปยุตฺตํ สสงฺขาริกํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ สสงฺขาริกญฺจาติ. เอวํ ญาณวิภตฺติ- เทสนาวเสน จตุพฺพิเธ ปเนตสฺมึ อสงฺขารสสงฺขารวิภชนโต ๓- จตฺตาริ อสงฺขาริกานิ,