รูปาวจรกุสลวณฺณนา

จตุกฺกนยปฐมฌานวณฺณนา

[๑๖๐] อิทานิ รูปาวจรกุสลํ ทสฺเสตุํ "กตเม ธมฺมา กุสลา"ติอาทิ อารทฺธํ. ตตฺถ รูปูปปตฺติยา มคฺคํ ภาเวตีติ รูปํ วุจฺจติ รูปภโว. อุปปตฺตีติ นิพฺพตฺติ ชาติ สญฺชาติ. มคฺโคติ อุปาโย. วจนตฺโถ ปเนตฺถ ตํ อุปปตฺตึ มคฺคติ คเวสติ ชเนติ นิปฺผาเทตีติ มคฺโค. อิทํ วุตฺตํ โหติ "เยน มคฺเคน รูปภเว อุปปตฺติ โหติ นิพฺพตฺติ ชาติ สญฺชาติ, ตํ มคฺคํ ภาเวตี"ติ. กึ ปเนเตน นิยมโต รูปภเว อุปปตฺติ โหตีติ? น โหติ. "สมาธึ ภิกฺขเว ภาเวถ, สมาหิโต ภิกฺขเว ภิกฺขุ ยถาภูตํ ปชานาติ สญฺชานาติ ๑- ปสฺสตี"ติ ๒- เอวํ วุตฺเตน หิ นิพฺเพธภาคิเยน รูปภวาติกฺกโมปิ โหติ, รูปูปปตฺติยา ปน อิโต อญฺโญ มคฺโค นาม นตฺถิ. เตน วุตฺตํ "รูปูปปตฺติยา มคฺคํ ภาเวตี"ติ. อตฺถโต จายํ มคฺโค นาม เจตนาปิ โหติ เจตนาย สมฺปยุตฺตธมฺมาปิ ตทุภยมฺปิ. "นิรยญฺจาหํ สาริปุตฺต ปชานามิ นิรยคามิญฺจ มคฺคนฺ"ติ ๓- หิ เอตฺถ เจตนา มคฺโค นาม.

"สทฺธา หิริยํ กุสลญฺจ ทานํ