อิติ อิมาสุ ปฏิปทาอภิญฺญาสุ โย ปุคฺคโล ทุกฺขาย ปฏิปทาย ทนฺธาย จ อภิญฺญาย ฌานํ ปาปุณาติ, ตสฺส ตํ ฌานํ "ทุกฺขาปฏิปทํ ทนฺธาภิญฺญนฺ"ติ วุจฺจติ. เสเสสุปิ เอเสว นโย.

ตตฺถ "ตทนุธมฺมตา สติ สนฺติฏฺฐติ, ฐิติภาคินี ปญฺญา"ติ ๓- เอวํ วุตฺตสติยา วา ตํตํฌานนิกนฺติยา วา วิกฺขมฺภเน ปฏิปทา ตํตํฌานุปจารปฺปตฺตสฺส อปฺปนาปริวาเส อภิญฺญา จ เวทิตพฺพา. อาคมนวเสนาปิ จ ปฏิปทาภิญฺญา โหนฺติเยว. ทุกฺขาปฏิปทํ หิ ทนฺธาภิญฺญํ ปฐมชฺฌานํ ปตฺวา ปตฺตทุติยมฺปิ ๔- ตาทิสเมว โหติ. ตติยจตุตฺเถสุปิ เอเสว นโย. ยถา จ จตุกฺกนเย, เอวํ ปญฺจกนเยปิ ปฏิปทาวเสน จตุธา เภโท เวทิตพฺโพ. อิติ ปฏิปทาวเสนปิ จตฺตาโร นวกา

@๓ อภิ. ๓๕/๗๙๙/๔๐๒ ๔ ฉ.ม. ปวตฺตํ ทุติยมฺปิ วุตฺตา โหนฺติ. เตสุ ปาฐโต ฉตฺตึส จิตฺตานิ, อตฺถโต ปน ปญฺจกนเย จตุกฺกนยสฺส ปวิฏฺฐตฺตา วีสติเมว ภวนฺตีติ.