เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญาสหคตนฺติ เอตฺถ ปน ยาย สญฺญาย ภาวโต ตํ "เนวสญฺญานาสญฺญายตนนฺ"ติ วุจฺจติ, ยถา ปฏิปนฺนสฺส สา สญฺญา โหติ, ตํ ตาว ทสฺเสตุํ วิภงฺเค "เนวสญฺญีนาสญฺญี"ติ ปทํ ๑- อุทฺธริตฺวา "ตํเยว อากิญฺจญฺญายตนํ สนฺตโต มนสิกโรติ, สงฺขาราวเสสสมาปตฺตึ ภาเวติ, เตน วุจฺจติ เนวสญฺญีนาสญฺญี"ติ ๒- วุตฺตํ. ตตฺถ สนฺตโต มนสิกโรตีติ "สนฺตา วตายํ สมาปตฺติ, ยตฺร หิ นาม นตฺถิภาวมฺปิ อารมฺมณํ กริตฺวา ฐสฺสตี"ติ เอวํ สนฺตารมฺมณตาย นํ "สนฺตา"ติ มนสิกโรติ. สนฺตโต เจ มนสิกโรติ, กถํ สมติกฺกโม โหตีติ? อนาวชฺชิตุกามตาย ๓- โส หิ กิญฺจาปิ ตํ สนฺตโต มนสิกโรติ, อถขฺวสฺส "อหเมตํ อาวชฺชิสฺสามิ สมาปชฺชิสฺสามิ อธิฏฺฐหิสฺสามิ วุฏฺฐหิสฺสามิ

@๓ วิสทฺธิ ๒/๑๔๗ อสมาปชฺชิตุกามตาย ปจฺจเวกฺขิสฺสามี"ติ เอส อาโภโค สมนฺนาหาโร มนสิกาโร น โหติ. กสฺมา? อากิญฺจญฺญายตนโต เนวสญฺญานาสญฺญายตนสฺส สนฺตตรปณีตตรตาย.

ยถา หิ ราชา มหจฺจราชานุภาเวน หตฺถิกฺขนฺธวรคโต ๑- นครวีถิยํ วิจรนฺโต ทนฺตการาทโย สิปฺปิเก เอกํ วตฺถํ ทฬฺหํ นิวาเสตฺวา เอเกน สีสํ เวเฐตฺวา ทนฺตจุณฺณาทีหิ สโมกิณฺณคตฺเต อเนกานิ ทนฺตวิกตาทีนิ ๒- สิปฺปานิ กโรนฺเต ทิสฺวา "อโห วต เร เฉกา อาจริยา, อีทิสานิปิ นาม สิปฺปานิ กริสฺสนฺตี"ติ เอวํ เตสํ เฉกตาย ตุสฺสติ, น จสฺส เอวํ โหติ "อโห วตาหํ รชฺชํ ปหาย เอวรูโป สิปฺปิโก ภเวยฺยนฺ"ติ. ตํ กิสฺส เหตุ? รชฺชสิริยา มหานิสํสตาย. โส สิปฺปิเก สมติกฺกมิตฺวาว คจฺฉติ. เอวเมว เอส กิญฺจาปิ ตํ สมาปตฺตึ สนฺตโต มนสิกโรติ, อถขฺวสฺส "อหเมตํ สมาปตฺตึ อาวชฺชิสฺสามิ สมาปชฺชิสฺสามิ อธิฏฺฐหิสฺสามิ วุฏฺฐหิสฺสามิ ปจฺจเวกฺขิสฺสามี"ติ เนว เอส อาโภโค สมนฺนาหาโร มนสิกาโร โหติ. โล ตํ สนฺตโต มนสิกโรนฺโต ๓- ปุพฺเพ วุตฺตนเยเนว ๓- ตํ ปรมสุขุมํ อปฺปนาปฺปตฺตํ สญฺญํ ปาปุณาติ, ยาย เนวสญฺญีนาสญฺญี นาม โหติ, สงฺขาราวเสสสมาปตฺตึ ภาเวตีติ วุจฺจติ. สงฺขาราวเสสสมาปตฺตินฺติ อจฺจนฺตสุขุมภาวปฺปตฺตสงฺขารํ จตุตฺถารูปสมาปตฺตึ.