ทิฏฺฐิคตานํ ปหานายาติ เอตฺถ ทิฏฺฐิโยเอว ทิฏฺฐิคตานิ "คูถคตํ มุตฺตคตนฺ"ติอาทีนิ ๒- วิย. ทฺวาสฏฺฐิยา วา ทิฏฺฐีนํ อนฺโตคธตฺตา ทิฏฺฐีสุ คตานีติปิ ทิฏฺฐิคตานิ. ทิฏฺฐิยา วา คตํ เอเตสนฺติปิ ทิฏฺฐิคตานิ, ทิฏฺฐิสทิสคมนานิ ทิฏฺฐิสทิสปฺปวตฺตานีติ อตฺโถ. กานิ ปน ตานีติ? สสมฺปยุตฺตานิ สกฺกายทิฏฺฐิวิจิกิจฺฉาสีลพฺพตปรามาสอปายคมนียราคโทสโมหากุสลานิ. ตานิ หิ ยาว ปฐมมคฺคภาวนา, ตาว ปวตฺติสภาวโต ทิฏฺฐิสทิสคมนานีติ วุจฺจนฺติ. อิติ ทิฏฺฐิโย จ ทิฏฺฐิคตานิ จ ทิฏฺฐิคตานิ, เตสํ ทิฏฺฐิคตานํ. ปหานายาติ สมุจฺเฉทวเสน ปชหนตฺถาย. ปฐมายาติ คณนวเสนปิ ปฐมุปฺปตฺติวเสนปิ ปฐมาย. ภูมิยาติ "อนนฺตรหิตาย ภูมิยา"ติอาทีสุ ๓- ตาว อยํ มหาปฐวี "ภูมี"ติ วุจฺจติ. "สุขภูมิยํ กามาวจเร"ติอาทีสุ ๔- จิตฺตุปฺปาโท. อิธ ปน สามญฺญผลํ อธิปฺเปตํ. ตญฺหิ สมฺปยุตฺตานํ นิสฺสยภาวโต เต ธมฺมา ภวนฺติ เอตฺถาติ ภูมิ. ยสฺมา วา สมาเนปิ โลกุตฺตรภาเว สยมฺปิ ภวติ อุปฺปชฺชติ, น นิพฺพานํ วิย อปาตุภาวํ, ตสฺมาปิ "ภูมี"ติ วุจฺจติ, ตสฺสา ปฐมาย ภูมิยา. ปตฺติยาติ โสตาปตฺติผลสงฺขาตสฺส ปฐมสฺส สามญฺญผลสฺส ปตฺตตฺถาย ปฏิลาภตฺถายาติ เอวเมตฺถ อตฺโถ เวทิตพฺโพ. วิวิจฺจาติ สมุจฺเฉทวิเวกวเสน วิวิจฺจิตฺวา วินา หุตฺวา.
อิทานิ กิญฺจาปิ โลกิยชฺฌานมฺปิ น วินา ปฏิปทาย อิชฺฌติ, เอวํ สนฺเตปิ อิธ สุทฺธิกนยํ ปหาย โลกุตฺตรชฺฌานํ ปฏิปทาย สทฺธึเยว ครุํ กตฺวา เทเสตุกามตาย "ทุกฺขาปฏิปทํ ทนฺธาภิญฺญนฺ"ติอาทิมาห.
@๓ วินย. ๑/๒๗/๑๖, ม.ม. ๑๓/๒๙๖/๒๗๐ ๔ อภิ. ๓๔/๙๘๘/๒๓๙