ผสฺโส โหตีติอาทีสุ อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยํ สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโวติ จตฺตาริ ปทานิ อธิกานิ. นิทฺเทสวาเร จ วิตกฺกาทินิทฺเทเสสุ มคฺคงฺคนฺติอาทีนิ ปาทานิ อธิกานิ. เสสํ สพฺพํ เหฏฺฐา วุตฺตสทิสเมว. ภุมฺมนฺตรวเสน ปน โลกุตฺตรตฺตา จ อิธ วิเสโส.

ตตฺถ อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยนฺติ "อนมตคฺเค สํสารวฏฺเฏ อนญฺญาตํ อมตปทํ จตุสจฺจธมฺมเมว วา ปชานิสฺสามี"ติ ปฏิปนฺนสฺส อิมินา ปุพฺพภาเคน ๑- อุปฺปนฺนํ อินฺทฺริยํ. ลกฺขณาทีนิ ปนสฺส เหฏฺฐา ปญฺญินฺทฺริเย วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพานิ.

สุนฺทรา ปสฏฺฐา วา วาจา สมฺมาวาจา, วจีทุจฺจริตสมุคฺฆาฏิกาย มิจฺฉาวาจาวิรติยา เอตํ อธิวจนํ. สา ปริคฺคหลกฺขณา, วิรมณรสา, มิจฺฉาวาจปฺปหานปจฺจุปฏฺฐานา. สุนฺทโร ปสฏฺโฐ วา กมฺมนฺโต สมฺมากมฺมนฺโต, มิจฺฉากมฺมนฺตสมุจฺเฉทิกาย ปาณาติปาตาทิวิรติยา เอตํ นามํ. โส สมุฏฺฐานลกฺขโณ, วิรมณรโส, มิจฺฉากมฺมนฺตปฺปหานปจฺจุปฏฺฐาโน. สุนฺทโร ปสฏฺโฐ วา อาชีโว สมฺมาอาชีโว, มิจฺฉาชีววิรติยา เอตํ อธิวจนํ. โส โวทานลกฺขโณ, ญายาชีวปฺปวตฺติรโส, มิจฺฉาชีวปฺปหานปจฺจุปฏฺฐาโน.

อปิจ เหฏฺฐา วิรติตฺตเย วุตฺตวเสนเปตฺถ ลกฺขณาทีนิ เวทิตพฺพานิ. อิติ อิเมสํ ติณฺณํ ธมฺมานํ วเสน เหฏฺฐา วุตฺตํ มคฺคปญฺจกํ อิธ มคฺคฏฺฐกํ เวทิตพฺพํ, เยวาปนเกสุ จ อิเมสํ อภาโว, ตถา กรุณามุทิตานํ. อิเม หิ ตโย ธมฺมา อิธ ปาลิยํ อาคตตฺตาว เยวาปนเกสุ น คหิตา. กรุณามุทิตา ปน สตฺตารมฺมณา,