@๔ สี.,ม. ปรมตฺถโตว ๕ ฉ.ม.....วิภชเน ๖ ฉ.ม. อมคฺคงฺคตฺตาว

@๗ ฉ.ม. เวทิตพฺพนฺติ

เกจิ ปน "อนิมิตฺตมคฺโค อาคมนโต นามํ อลภนฺโตปิ สุตฺตนฺตปริยาเยน สคุณโต จ อารมฺมณโต จ นามํ ลภตี"ติ อาหํสุ. เต อิทํ วตฺวา ปฏิกฺขิตฺตา:- อนิมิตฺตมคฺเค สคุณโต จ อารมฺมณโต จ นามํ ลภนฺเต สุญฺญตอปฺปณิหิตมคฺคาปิ สคุณโต จ อารมฺมณโต จ ๑- อิธ นามํ ลเภยฺยุํ, น ปน ลภนฺติ. กึการณา? อยํ หิ มคฺโค นาม ทฺวีหิ การเณหิ นามํ ลภติ สรสโต จ ปจฺจนีกโต จ, สภาวโต จ ปฏิปกฺขโต จาติ อตฺโถ. ตตฺถ สุญฺญตอปฺปณิหิตมคฺคา สรสโตปิ ปจฺจนีกโตปิ นามํ ลภนฺติ. สุญฺญตอปฺปณิหิตมคฺคา หิ ราคาทีหิ สุญฺญา ราคปฺปณิธิอาทีหิ จ อปฺปณิหิตาติ เอวํ สรสโตปิ นามํ ลภนฺติ. สุญฺญโต จ อตฺตาภินิเวสสฺส ปฏิปกฺโข, อปฺปณิหิโต ปณิธิสฺสาติ เอวํ ปจฺจนีกโต นามํ ลภนฺติ. อนิมิตฺตมคฺโค ปน ราคาทินิมิตฺตานํ นิจฺจนิมิตฺตาทีนญฺจ อภาเวน สรสโตว นามํ ลภติ, โน ปจฺจนีกโต. น หิ โส สงฺขารนิมิตฺตารมฺมณาย อนิจฺจานุปสฺสนาย ปฏิปกฺโข. อนิจฺจานุปสฺสนา ปนสฺส อนุโลมภาเว ฐิตาติ สพฺพถาปิ อภิธมฺมปริยาเยน อนิมิตฺตมคฺโค นาม นตฺถีติ.

สุตฺตนฺติกปริยาเยน ปเนส เอวํ อาหริตฺวา ทีปิโต:- ยสฺมึ หิ วาเร มคฺควุฏฺฐานํ โหติ, ตีณิ ลกฺขณานิ เอกาวชฺชเนน วิย อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, ติณฺณญฺจ เอกโต อาปาถคมนํ นาม นตฺถิ. กมฺมฏฺฐานสฺส ปน วิภูตภาวทีปนตฺถํ เอวํ ๒- วุตฺตํ. อาทิโต หิ ยตฺถ กตฺถจิ อภินิเวโส โหตุ, วุฏฺฐานคามินี ปน วิปสฺสนา ยํ ยํ สมฺมสิตฺวา วุฏฺฐาติ, ตสฺส ตสฺเสว วเสน อาคมนียฏฺฐาเน ฐตฺวา อตฺตโน มคฺคสฺส นามํ เทติ. กถํ? อนิจฺจาทีสุ หิ ยตฺถ กตฺถจิ อภินิวิสิตฺวา อิตรมฺปิ ลกฺขณทฺวยํ ทฏฺฐุํ วฏฺฏติเยว. เอกลกฺขณทสฺสนมตฺเตเนว หิ มคฺควุฏฺฐานํ นาม น โหติ. ตสฺมา อนิจฺจโต อภินิวิฏฺโฐ ภิกฺขุ น เกวลํ อนิจฺจโตปิ ๓- วุฏฺฐาติ, ทุกฺขโตปิ วุฏฺฐาติ, อนตฺตโตปิ วุฏฺฐาติเอว. ทุกฺขโต

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๕๖๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “มรรคจิตดวงที่ ๑”