อิมสฺมึ จิตฺเต สทฺธา สติ ปญฺญา ฉ ยุคลกานีติ อิเม ธมฺมา น คหิตา. กสฺมา? อสฺสทฺธิยจิตฺเต ปสาโท นาม นตฺถิ, ตสฺมา ตาว สทฺธา น คหิตา. กึ ปน ทิฏฺฐิคติกา อตฺตโน อตฺตโน สตฺถารานํ น สทฺทหนฺตีติ? สทฺทหนฺติ, สา ปน สทฺธา นาม น โหติ, วจนสมฺปฏิจฺฉนฺนมตฺตเมเวตํ. อตฺถโต อนุปปริกฺขา วา โหติ ทิฏฺฐิ วา. อสติยจิตฺเต ปน สติ นตฺถีติ น คหิตา. กึ ทิฏฺฐิคติกา อตฺตนา กตํ กมฺมํ น สรนฺตีติ? สรนฺติ, สา ปน สติ นาม น โหติ, เกวลํ เตนากาเรน อกุสลจิตฺตปฺปวตฺติ. ตสฺมา สติ น คหิตา. อถ กสฺมา "มิจฺฉาสตี"ติ ๑- สุตฺตนฺเต วุตฺตา? สา ปน อกุสลกฺขนฺธานํ สติวิรหิตตฺตา, สติปฏิปกฺขตฺตา จ มิจฺฉามคฺคมิจฺฉตฺตานํ ปูรณตฺถํ ตตฺถ ปริยาเยน เทสนา กตา, นิปฺปริยาเยน ปเนสา นตฺถิ, ตสฺมา น คหิตา. อนฺธพาลจิตฺเต ปน ปญฺญา นตฺถีติ น คหิตา. กึ ทิฏฺฐิคติกานํ วญฺจนา ปญฺญา นตฺถีติ? อตฺถิ, น ปเนสา ปญฺญา, มายา นาเมสา โหติ. สา อตฺถโต ตณฺหาว. อิทํ ปน จิตฺตํ สทรถํ ครุกํ ภาริยํ กกฺขฬํ ถทฺธํ อกมฺมญฺญํ คิลานํ วงฺกํ กุฏิลํ, ตสฺมา ปสฺสทฺธาทีนิ ฉ ยุคลกานิ น คหิตานิ.

เอตฺตาวตา ปทปฏิปาฏิยา จิตฺตงฺควเสน ปาลึ อารุฬฺหานิ ทฺวตฺตึสปทานิ ทสฺเสตฺวา อิทานิ เยวาปนกธมฺเม ทสฺเสตุํ "เย วา ปน ตสฺมึ สมเย"ติอาทิมาห. ตตฺถ สพฺเพสุปิ อกุสลจิตฺเตสุ ฉนฺโท อธิโมกฺโข มนสิกาโร มาโน อิสฺสา มจฺฉริยํ ถีนํ มิทฺธํ อุทฺธจฺจํ กุกฺกุจฺจนฺติ อิเม ทเสว เยวาปนกา โหนฺติ ธมฺมา สุตฺตาคตา สุตฺตปเทสุ ทิสฺสเรติ วุตฺตา. อิมสฺมึ ปน จิตฺเต ฉนฺโท อธิโมกฺโข มนสิกาโร อุทฺธจฺจนฺติ อิเม อปณฺณกงฺคสงฺขาตา จตฺตาโร เยวาปนกา โหนฺติ.

ตตฺถ ฉนฺทาทโย เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพา. เกวลญฺหิ เต กุสลา, อิเม อกุสลา. อิตรํ ปน อุทฺธตสฺส ภาโว อุทฺธจฺจํ. ตํ เจตโส อวูปสมลกฺขณํ วาตาภิฆาตจลชลํ วิย, อนวฏฺฐานรสํ วาตาภิฆาตจลธชปฏากา วิย,