สมาธิ ปน ฌานงฺคานิ ปตฺวา "จิตฺตสฺเสกคฺคตา โหตี"ติ วุตฺโต, อินฺทฺริยานิ ปตฺวา "สมาธินฺทฺริยนฺ"ติ, มคฺคงฺคานิ ปตฺวา "มิจฺฉาสมาธี"ติ, พลานิ ปตฺวา "สมาธิพลนฺ"ติ, ปิฏฺฐิทุกํ ปตฺวา ทุติยทุเก เอเกกวเสเนว "สมโถ"ติ, ตติเย "อวิกฺเขโป"ติ. เอวมยํ เอโก ธมฺโม ฉสุ ฐาเนสุ วิภตฺโต.
สพฺเพปิ ปเนเต ธมฺมา ผสฺสปญฺจกวเสน ฌานงฺควเสน อินฺทฺริยวเสน มคฺคงฺควเสน พลวเสน มูลวเสน กมฺมปถวเสน โลกนาสกวเสน ปิฏฺฐิทุกวเสนาติ นว ราสโย โหนฺติ. ตตฺถ ยํ วตฺตพฺพํ, ตํ ปฐมกุสลจิตฺตนิทฺเทเส วุตฺตเมวาติ.
ธมฺมุทฺเทสวารกถา นิฏฺฐิตา.
นิทฺเทสวารกถา