อิธ ปทปฏิปาฏิยา เตวีสติ ปทานิ โหนฺติ, อคฺคหิตคฺคหเณน จุทฺทส. เตสํ วเสน สวิภตฺติกาวิภตฺติกราสิวินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ. มนสิกาโร อุทฺธจฺจนฺติ เทฺวเยว ๒- เยวาปนกา.
[๔๒๔] นิทฺเทสวารสฺส จิตฺเตกคฺคตานิทฺเทเส ยสฺมา อิทํ ทุพฺพลํ จิตฺตํ, ปวตฺตฏฺฐิติมตฺตเมเวตฺถ ๑- โหติ, ตสฺมา "สณฺฐิตี"ติอาทีนิ อวตฺวา จิตฺตสฺส ฐิตีติ เอกเมว ปทํ วุตฺตํ. เตเนว จ การเณน อุทฺเทสวาเรปิ "สมาธินฺทฺริยนฺ"ติอาทิ น วุตฺตํ.
[๔๒๕] วิจิกิจฺฉานิทฺเทเส กงฺขนวเสน กงฺขา. กงฺขาย อายนาติ กงฺขายนา. ปุริมกงฺขา หิ อุตฺตรกงฺขํ อาเนติ นาม. ๒- อาการวเสน วา เอตํ วุตฺตํ. กงฺขาสมงฺคิจิตฺตํ กงฺขาย อายิตตฺตา กงฺขายิตํ นาม, ตสฺส ภาโว กงฺขายิตตฺตํ. วิมตีติ นมติ. วิจิกิจฺฉา วุตฺตตฺถาเอว. กมฺปนฏฺเฐน ทฺวิธา เอฬยตีติ เทฺวฬฺหกํ. ปฏิปตฺตินิวารเณน ทฺวิธาปโถ วิยาติ เทฺวธาปโถ. "นิจฺจํ นุ โข อิทํ, อนิจฺจํ นุ โข"ติอาทิปฺปวตฺติยา เอกสฺมึ อากาเร สณฺฐาตุํ อสมตฺถตาย สมนฺตโต เสตีติ สํสโย. เอกํสํ คเหตุํ อสมตฺถตาย น เอกํสคาโหติ อเนกํสคาโห. ๓- นิจฺเฉตุํ อสกฺโกนฺตี อารมฺมณโต โอสกฺกตีติ อาสปฺปนา. โอคาหิตุํ อสกฺโกนฺตี ปริมนฺตโต ๔- สปฺปตีติ ปริสปฺปนา. ปริโยคาหิตุํ อสมตฺถตาย อปริโยคาหนา. นิจฺฉยวเสน อารมฺมเณ ปวตฺติตุํ อสมตฺถตาย ถมฺภิตตฺตํ, ๕- จิตฺตสฺส ถทฺธภาโวติ อตฺโถ. วิจิกิจฺฉา หิ อุปฺปชฺชิตฺวา จิตฺตํ ถทฺธํ กโรติ. ยสฺมา ปน สา อุปฺปชฺชมานา อารมฺมณํ คเหตฺวา มนํ วิลิขนฺตี วิย, ตสฺมา มโนวิเลโขติ วุตฺตา. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานตฺถเมวาติ. ๖-