สเจ ปน พลวารมฺมณํ อาปาถคตํ โหติ, กิริยามโนธาตุยา ภวงฺเค อาวฏฺฏิเต จกฺขุวิญฺญาณาทีนิ อุปฺปชฺชนฺติ. ชวนฏฺฐาเน ปน ปฐมกามาวจรกุสลจิตฺตํ ชวนํ หุตฺวา ฉ สตฺต วาเร ชวิตฺวา ตทารมฺมณสฺส วารํ เทติ. ตทารมฺมณํ ปติฏฺฐมานํ ตํสทิสเมว มหาวิปากจิตฺตํ ปติฏฺฐาติ. อิทํ เทฺว นามานิ ลภติ ปฏิสนฺธิจิตฺตสทิสตฺตา มูลภวงฺคนฺติ จ, ยํ ชวเนน คหิตํ อารมฺมณํ, ตสฺส คหิตตฺตา ตทารมฺมณนฺติ จ. อิมสฺมึ ฐาเน จกฺขุวิญฺญาณํ สมฺปฏิจฺฉนฺนํ สนฺตีรณํ ตทารมฺมณนฺติ จตฺตาริ วิปากจิตฺตานิ คณนูปคานิ โหนฺติ.

ยทา ปน ทุติยํ กุสลจิตฺตํ ชวนํ โหติ, ตทา ตํสทิสํ ทุติยํ วิปากจิตฺตเมว ตทารมฺมณํ หุตฺวา ปติฏฺฐาติ, อิทมฺปิ เทฺว นามานิ ลภติ ปฏิสนฺธิจิตฺเตน อสทิสตฺตา อาคนฺตุกภวงฺคนฺติ จ, ปุริมนเยเนว ตทารมฺมณนฺติ จ. อิมินา สทฺธึ ปุริมานิ จตฺตาริ ปญฺจ โหนฺติ.

ยทา ปน ตติยํ กุสลจิตฺตํ ชวนํ โหติ, ตทา ตํสทิสํ ตติยํ วิปากจิตฺตํ ตทารมฺมณํ หุตฺวา ปติฏฺฐาติ. อิทมฺปิ วุตฺตนเยเนว อาคนฺตุกภวงฺคํ, ตทารมฺมณนฺติ จ เทฺว นามานิ ลภติ. อิมินา สทฺธึ ปุริมานิ ปญฺจ ฉ โหนฺติ.

ยทา ปน จตุตฺถํ กุสลจิตฺตํ ชวนํ โหติ, ตทา ตํสทิสํ จตุตฺถํ วิปากจิตฺตํ ตทารมฺมณํ หุตฺวา ปติฏฺฐาติ. อิทมฺปิ วุตฺตนเยเนว อาคนฺตุกภวงฺคํ, ตทารมฺมณนฺติ จ เทฺว นามานิ ลภติ. อิมินา สทฺธึ ปุริมานิ ฉ สตฺต โหนฺติ.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๖๔๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “มหาวิบาก ๘”