ตตฺถ ปญฺจ ยนฺตสาลา วิย ปญฺจ ปสาทา ทฏฺฐพฺพา, ปญฺจ อุจฺฉุวาฏา วิย ปญฺจ อารมฺมณานิ, เอกาทส วิจรณกยนฺตพาหา วิย เอกาทส วิปากจิตฺตานิ, ปญฺจ อุจฺฉุสาลาสามิโน วิย ปญฺจ วิญฺญาณานิ, ปฐมสาลาย สาลาสามิเกน สทฺธึ เอกาทสนฺนํ ๑- ชนานํ เอกโตว หุตฺวา กตกมฺมานํ ภาคคฺคหณกาโล วิย เอกาทสนฺนํ วิปากจิตฺตานํ จกฺขุวิญฺญาเณน สทฺธึ เอกโต หุตฺวา จกฺขุทฺวาเร รูปารมฺมเณ สกสกกิจฺจกรณกาโล, สาลาสามิกสฺส สาลาย สมฺปฏิจฺฉนฺนกาโล วิย จกฺขุวิญฺญาณสฺส ทฺวารสงฺกนฺติอกรณํ. ทุติยตติยจตุตฺถปญฺจมสาลาย สามิเกน สทฺธึ เอกาทสนฺนํ เอกโต หุตฺวา กตกมฺมานํ ภาคคฺคหณกาโล วิย เอกาทสนฺนํ วิปากจิตฺตานํ กายวิญฺญาเณน สทฺธึ เอกโต หุตฺวา กายทฺวาเร โผฏฺฐพฺพารมฺมเณ สกสกกิจฺจกรณกาโล, สาลาสามิกสฺส สาลาย สมฺปฏิจฺฉนฺนกาโล วิย กายวิญฺญาณสฺส ทฺวารสงฺกนฺติอกรณํ เวทิตพฺพํ. เอตฺตาวตา "ติเหตุกกมฺเมน ปฏิสนฺธิ ติเหตุกา โหตี"ติ วาโร กถิโต. ยา ปน เตน ทุเหตุกปฏิสนฺธิ โหติ, สา ปฏิจฺฉนฺนาว หุตฺวา คตา.

อิทานิ ทฺเหตฺกกมฺเมน ทุเหตุกปฏิสนฺธิ ๒- โหตีติ วาโร กเถตพฺโพ. ทุเหตุเกน หิ โสมนสฺสสหคตาสงฺขาริกจิตฺเตน กมฺเม อายูหิเต ตํสทิเสเนว ทุเหตุกวิปากจิตฺเตน คหิตปฏิสนฺธิกสฺส วุตฺตนเยเนว จกฺขุทฺวาเร อิฏฺฐารมฺมเณ อาปาถมาคเต ๓- ตโย โมฆวารา. ทุเหตุกโสมนสฺสสหคตาสงฺขาริกชวนาวสาเน ตํสทิสเมว มูลภวงฺคสงฺขาตํ ตทารมฺมณํ, สสงฺขาริกชวนาวสาเน ตํสทิสเมว อาคนฺตุกภวงฺคสงฺขาตํ ตทารมฺมณํ. อิฏฺฐมชฺฌตฺตารมฺมเณ ทฺวินฺนํ อุเปกฺขาสหคตชวนานํ อวสาเน ตาทิสาเนว เทฺว ตทารมฺมณานิ อุปฺปชฺชนฺติ. อิเธว เอเกกสฺมึ ทฺวาเร อฏฺฐ อฏฺฐ กตฺวา สมจตฺตาฬีส จิตฺตานิ, อคฺคหิตคฺคหเณน ปน จกฺขุทฺวาเร อฏฺฐ, โสตฆานชิวฺหากายวิญฺญาณานิ จตฺตารีติ ทฺวาทส โหนฺติ. เอวํ เอกาย เจตนาย กมฺเม อายูหิเต ทฺวาทส วิปากจิตฺตานิ อุปฺปชฺชนฺติ.