@๓ ฉ.ม. อิฏฺฐอิฏฺฐมชฺฌตฺตารมฺมเณสุ ๔ ฉ.ม. กุสลตฺถาย วา อกุสลตฺถาย วา

@๕ สี. อาวชฺชิเต ๖ สี. อฏฺฐานเมว ๗ ฉ.ม. กงฺขตุ มหาธมฺมรกฺขิตตฺเถรวาโท นาม. โสมนสฺสสหคตสฺมิญฺหิ ชวเน ชวิเต ปญฺจ ตทารมฺมณานิ คเวสิตพฺพานิ, อุเปกฺขาสหคตสฺมึ ชวเน ชวิเต ฉ คเวสิตพฺพานีติ.

อถ ยทา โสมนสฺสสหคตปฏิสนฺธิกสฺส ปวตฺเต ฌานํ นิพฺพตฺเตตฺวา ปมาเทน ปริหีนชฺฌานสฺส "ปณีตธมฺโม เม นฏฺโฐ"ติ ปจฺจเวกฺขโต วิปฺปฏิสารวเสน โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ, ตทา กึ อุปฺปชฺชติ, โสมนสฺสานนฺตรํ หิ โทมนสฺสํ โทมนสฺสานนฺตรญฺจ โสมนสฺสํ ปฏฺฐาเน ปฏิสิทฺธํ, มหคฺคตธมฺมํ อารพฺภ ชวิเต ชวเน ตทารมฺมณมฺปิ ตตฺเถว ปฏิสิทฺธนฺติ. กุสลวิปากา วา อกุสลวิปากา วา อุเปกฺขาสหคตาเหตุกมโนวิญฺญาณธาตุ อุปฺปชฺชติ, กิมสฺสา อาวชฺชนนฺติ. ๑- ภวงฺคาวชฺชนานํ วิย นตฺถสฺสา อาวชฺชนกิจฺจนฺติ. เอตานิ ตาว อตฺตโน นินฺนตฺตา จ, จิณฺณตฺตา จ สมุทาวฏฺฏตฺตา ๒- จ อุปฺปชฺชนฺติ, ๓- อยํ กถํ อุปฺปชฺชตีติ? ยถา นิโรธสฺส อนนฺตรปจฺจยํ เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ, นิโรธา วุฏฺฐหนฺตสฺส ผลสมาปตฺติจิตฺตํ, อริยมคฺคจิตฺตํ, มคฺคานนฺตรานิ ผลจิตฺตานิ, เอวํ อสนฺเตปิ อาวชฺชเน นินฺนจิณฺณสมุทาวฏฺฏภาเวน อุปฺปชฺชติ. วินา หิ อาวชฺชเนน จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ, อารมฺมเณน ปน วินา นุปฺปชฺชตีติ. อถ กิมสฺสารมฺมณนฺติ? รูปาทีสุ ปริตฺตธมฺเมสุ อญฺญตรํ. เอเตสุ หิ ยเทว ตสฺมึ สมเย อาปาถคตํ ๔- โหติ, ตํ อารพฺภ เอตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชตีติ เวทิตพฺพํ.

อิทานิ สพฺเพสมฺปิ เอเตสํ จิตฺตานํ ปากฏภาวตฺถํ อยํ ปกิณฺณกนโย วุตฺโต:-