สุญฺญตนฺติอาทีสุ "มคฺโค ตาว อาคมนโต, สคุณโต, อารมฺมณโตติ ตีหิ การเณหิ นามํ ลภตี"ติ อิทํ เหฏฺฐา กุสลาธิกาเร วิตฺถาริตํ. "ตตฺถ สุตฺตนฺติกปริยาเยน สคุณโตปิ อารมฺมณโตปิ นามํ ลภติ. ปริยายเทสนา เหสา, อภิธมฺมกถา ปน นิปฺปริยายเทสนา. ตสฺมา อิธ สคุณโต วา อารมฺมณโต วา นามํ น ลภติ, อาคมนโตว ลภติ. อาคมนเมว หิ ธุรํ, ตํ ทฺวิธํ โหติ วิปสฺสนาคมนํ, มคฺคาคมนนฺติ. ตตฺถ มคฺคสฺส อาคตฏฺฐาเน วิปสฺสนาคมนํ ธุรํ, ผลสฺส อาคตฏฺฐาเน มคฺคาคมนํ ธุรนฺ"ติ. อิทมฺปิ เหฏฺฐา วุตฺตเมว.

เตสุ อิทํ ผลสฺส อาคตฏฺฐานํ, ตสฺมา อิธ มคฺคาคมนํ ธุรนฺติ เวทิตพฺพํ. โส ปเนส มคฺโค อาคมนโต "สุญฺญตนฺ"ติ นามํ ลภิตฺวา สคุณโต จ อารมฺมณโต จ "อนิมิตฺโต อปฺปณิหิโต"ติปิ วุจฺจติ, ตสฺมา สยํ อาคมนียฏฺฐาเน ฐตฺวา อตฺตโน ผลสฺส ตีณิ นามานิ เทติ. กถํ? อยํ หิ สุทฺธอาคมนวเสเนว ลทฺธนาโม สุญฺญตมคฺโค สยํ อาคมนียฏฺฐาเน ฐตฺวา อตฺตโน ผลสฺส นามํ ททมาโน "สุญฺญตนฺ"ติ นามํ อกาสิ. สุญฺญตอนีมิตฺตมคฺโค สยํ อาคมนียฏฺฐาเน ฐตฺวา อตฺตโน ผลสฺส นามํ ททมาโน "อนิมิตฺตนฺ"ติ นามํ อกาสิ. สุญฺญตอปฺปณิหิตมคฺโค สยํ อาคมนียฏฺฐาเน ฐตฺวา อตฺตโน ผลสฺส นามํ ททมาโน "อปฺปณิหิตนฺ"ติ นามํ อกาสิ. อิมานิ ปน ตีณิ นามานิ มคฺคานนฺตเร ผลจิตฺตสฺมึเยว อิมินา นเยน ลพฺภนฺติ, น ๑- อปรภาเค วลญฺชนผลสมาปตฺติยา. อปรภาเค ปน อนิจฺจาทีหิ ตีหิ วิปสฺสนาหิ วิปสฺสิตุํ สกฺโกติ, อถสฺส วุฏฺฐิตวุฏฺฐิตวิปสฺสนาวเสน ๒- อนิมิตฺตอปฺปณิหิตสุญฺญตสงฺขาตานิ ตีณิ ผลานิ อุปฺปชฺชนฺติ, เตสํ ตาเนว สงฺขารารมฺมณานิ อนิจฺจานุปสฺสนาทีนิ ญาณานิ อนุโลมญาณานิ นาม โหนฺติ.

โย จายํ สุญฺญตมคฺเค วุตฺโต, อปฺปณิหิตมคฺเคปิ เอเสว นโย. อยํ ๑- หิ สุทฺธอาคมนวเสเนว ลทฺธนาโม อปฺปณิหิตมคฺโค สยํ อาคมนียฏฺฐาเน ฐตฺวา อตฺตโน ผลสฺส นามํ ททมาโน "อปฺปณิหิตนฺ"ติ นามํ อกาสิ. อปฺปณิหิตอนิมิตฺตมคฺโค สยํ อาคมนียฏฺฐาเน ฐตฺวา อตฺตโน ผลสฺส นามํ ททมาโน "อนิมิตฺตนฺ"ติ นามํ อกาสิ. อปฺปณิหิตสุญฺญตมคฺโค สยํ อาคมนียฏฺฐาเน ฐตฺวา อตฺตโน ผลสฺส นามํ ททมาโน "สุญฺญตนฺ"ติ นามํ อกาสิ. อิมานิปิ ตีณิ นามานิ มคฺคานนฺตเร ผลจิตฺตสฺมึเยว อิมินา นเยน ลพฺภนฺติ, น อปรภาเค วลญฺชนสมาปตฺติยาติ. ๒- เอวํ อิมสฺมึ วิปากนิทฺเทเส กุสลจิตฺเตหิ ติคุณานิ วิปากจิตฺตานิ เวทิตพฺพานิ.