[๕๘๔] ตตฺถ กตมํ สพฺพํ รูปนฺติ อิทํ กสฺมา คหิตํ? เหฏฺฐา รูปาพฺยากตํ สงฺเขเปน กถิตํ, อิทานิ ตํ เอกกทุกติกจตุกฺก ฯเปฯ เอกาทสกวเสน วิตฺถารโต ภาเชตฺวา ทสฺเสตุํ อิทํ คหิตํ. ตสฺสตฺโถ:- ยํ วุตฺตํ "สพฺพญฺจ รูปํ, อสงฺขตา จ ธาตู"ติ, ตสฺมึ ทฺวเย กตมํ สพฺพํ รูปํ นาม. อิทานิ ตํ ทสฺเสนฺโต

มหาภูตาติ เอตฺถ มหนฺตปาตุภาวาทีหิ การเณหิ มหาภูตตา เวทิตพฺพา. เอวํ ๑- เอตานิ หิ มหนฺตปาตุภาวโต มหาภูตสามญฺญโต มหาปริหารโต มหาวิการโต มหนฺตภูตตฺตา จาติ อิเมหิ การเณหิ "มหาภูตานี"ติ วุจฺจนฺติ. ตตฺถ มหนฺตปาตุภาวโตติ เอตานิ หิ อนุปาทินฺนกสนฺตาเนปิ อุปาทินฺนกสนฺตาเนปิ มหนฺตานิ ปาตุภูตานิ, เตสํ อนุปาทินฺนกสนฺตาเน เอวํ มหนฺตปาตุภาวโต เวทิตพฺพา. เอกํ หิ จกฺกวาฬํ อายามโต จ วิตฺถารโต จ โยชนานํ ทฺวาทส สตสหสฺสานิ จตุตฺตึส สตานิ ๒- ปญฺญาสญฺจ โยชนานิ. ปริกฺเขปโต ปน ๓-:-

- สพฺพํ สตสหสฺสานิ ฉตฺตึส ปริมณฺฑลํ

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๖๘๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “รูปกัณฑ์”