ตสฺมึ ฐาเน เอโก ภิกฺขุ นิสินฺโน "ธมฺมกถิก ตฺวํ สิเนรุํ ปริกฺขิปนฺโต วิย ทีฆสุตฺตํ อาหรสิ, กึ สุตฺตํ นาเมตนฺ"ติ อาห. อภิธมฺมสุตฺตํ นาม อาวุโสติ. อภิธมฺมสุตฺตํ กสฺมา อาหรสิ, กึ อญฺญํ พุทฺธภาสิตํ สุตฺตํ อาหริตุํ น วฏฺฏตีติ? อภิธมฺโม เกน ภาสิโตติ? น เอโส พุทฺธภาสิโตติ. กึ ปน เต อาวุโส วินยปิฏกํ อุคฺคหิตนฺติ? น อุคฺคหิตํ อาวุโสติ. อวินยธาริตาย มญฺเญ ตฺวํ อชานนฺโต เอวํ วทสีติ. ๑- วินยมตฺตเมว อาวุโส อุคฺคหิตนฺติ. ตมฺปิ เต ทุคฺคหิตํ, ปริสปริยนฺเต นิสีทิตฺวา นิทฺทายนฺเตน อุคฺคหิตํ ภวิสฺสติ, ตุมฺหาทิเส หิ ปพฺพาเชนฺโต วา อุปสมฺปาเทนฺโต วา สาติสาโร โหติ. กึการณา? วินยมตฺตสฺสปิ ทุคฺคหิตตฺตา. วุตฺตํ เหตํ ตตฺถ "อนาปตฺติ น วิวณฺเณตุกาโม `อิงฺฆ ตาว สุตฺตนฺตํ วา คาถาโย วา อภิธมฺมํ วา ปริยาปุณสฺสุ, ปจฺฉาปิ วินยํ ปริยาปุณิสฺสสี'ติ ๒- ภณติ. `สุตฺตนฺเต โอกาสํ การาเปตฺวา อภิธมฺมํ วา วินยํ วา ปุจฺฉติ, อภิธมฺเม โอกาสํ การาเปตฺวา สุตฺตนฺตํ วา วินยํ วา ปุจฺฉติ, วินเย โอกาสํ การาเปตฺวา สุตฺตนฺตํ วา อภิธมฺมํ วา ปุจฺฉตี"ติ. ๓- ตฺวํ ปน เอตฺตกมฺปิ น ชานาสีติ. เอตฺตเกนาปิ ปรวาที นิคฺคหิโต โหติ.
@๓ วินย. ๓/๑๒๒๑/๒๒๐
มหาโคสิงฺคสุตฺตํ ปน อิโตปิ พุทฺธภาสิตภาวการณโต ๑- พลวตรํ. ตตฺร หิ ธมฺมเสนาปติ สาริปุตฺตตฺเถโร ๒- อญฺญมญฺญํ ปุจฺฉิตปญฺหญฺจ วิสฺสชฺชนญฺจ อาโรเจตุํ สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถรสฺส วิสฺสชฺชนํ อาโรเจนฺโต ๓- "อิธาวุโส สาริปุตฺต เทฺว ภิกฺขู อภิธมฺมกถํ กเถนฺติ, เต อญฺญมญฺญํ ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ, อญฺญมญฺญสฺส ปญฺหํ ปุฏฺฐา วิสฺสชฺเชนฺติ, โน จ สํสาเทนฺติ, ๔- ธมฺมี ๕- จ เนสํ กถา ปวตฺตินี โหติ. เอวรูเปน โข อาวุโส สาริปุตฺต ภิกฺขุนา โคสิงฺคสาลวนํ โสเภยฺยา"ติ ๖- อาห. สตฺถา "อาภิธมฺมิกา นาม มม สาสเน ปริพาหิรา"ติ อวตฺวา สุวณฺณาลิงฺคสทิสํ คีวํ อุนฺนาเมตฺวา ปุณฺณจนฺทสสฺสิริกํ มหามุขํ ปูเรตฺวา พฺรหฺมโฆสํ นิจฺฉาเรนฺโต "สาธุ สาธุ สาริปุตฺตา"ติ มหาโมคฺคลฺลานตฺเถรสฺส สาธุการํ ทตฺวา "ยถา ตํ โมคฺคลฺลาโนว สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺย, โมคฺคลฺลาโน หิ สาริปุตฺต ธมฺมกถิโก"ติ ๗- อาห. อาภิธมฺมิกภิกฺขูเยว กิร ธมฺมกถิกา นาม, อวเสสา ธมฺมํ ๘- กเถนฺตาปิ น ธมฺมกถิกา. กสฺมา? เต หิ ธมฺมํ กเถนฺตา กมฺมนฺตรํ วิปากนฺตรํ รูปารูปปริจฺเฉทํ ธมฺมนฺตรํ อาโลเฬตฺวา กเถนฺติ, อาภิธมฺมิกา ปน ธมฺมนฺตรํ น อาโลเฬนฺติ. ตสฺมา อาภิธมฺมิโก ภิกฺขุ ธมฺมํ กเถตุ วา มา วา, ปุจฺฉิตกาเล ปน ปญฺหํ กเถสฺสตีติ อยเมว ๙- เอกนฺตธมฺมกถิโก นาม โหติ. อิทํ สนฺธาย สตฺถา สาธุการํ ทตฺวา "สุกถิตํ โมคฺคลฺลาเนนา"ติ อาห.