ทุวิธรูปสงฺคหวณฺณนา

ตตฺรายํ นโย:- ทุติยสงฺคเห ตาว สตํ จตฺตาโร จ ทุกา. ตตฺถ "อตฺถิ รูปํ อุปาทา, อตฺถิ รูปํ โน อุปาทา"ติอาทโย อาทิมฺหิ จุทฺทส ทุกา อญฺญมญฺญสมฺพนฺธาภาวโต ปกิณฺณกทุกา นาม. ตโต "อตฺถิ รูปํ จกฺขุสมฺผสฺสสฺส วตฺถู"ติอาทโย ปญฺจวีสติ ทุกา วตฺถุอวตฺถุอุปปริกฺขนวเสน ปวตฺตตฺตา วตฺถุทุกา นาม. ตโต "อตฺถิ รูปํ จกฺขุสมฺผสฺสสฺส อารมฺมณนฺ"ติอาทโย ปญฺจวีสติ ทุกา ๑- อารมฺมณานารมฺมณอุปปริกฺขนวเสน ปวตฺตตฺตา อารมฺมณทุกา นาม. ตโต "อตฺถิ รูปํ จกฺขายตนนฺ"ติอาทโย ทส ทุกา อายตนานายตนอุปปริกฺขนวเสน ปวตฺตตฺตา อายตนทุกา นาม. ตโต "อตฺถิ รูปํ จกฺขุธาตู"ติอาทโย ทส ทุกา ธาตุอธาตุอุปปริกฺขนวเสน ปวตฺตตฺตา ธาตุทุกา นาม. ตโต "อตฺถิ รูปํ จกฺขุนฺทฺริยนฺ"ติอาทโย อฏฺฐ ทุกา อินฺทฺริยานินฺทฺริยอุปปริกฺขนวเสน ปวตฺตตฺตา อินฺทฺริยทุกา นาม. ตโต "อตฺถิ รูปํ กายวิญฺญตฺตี"ติอาทโย ทฺวาทส ทุกา สุขุมรูปารูปอุปปริกฺขนวเสน ๒- ปวตฺตตฺตา สุขุมรูปทุกา นามาติ. อิทํ ทุติยสงฺคเห ปาลิววฏฺฐานํ.

ติวิธรูปสงฺคหวณฺณนา

[๕๘๕] ตติยสงฺคเห สตํ ตีณิ จ ติกานิ. ตตฺถ ทุติยสงฺคเห วุตฺเตสุ จุทฺทสสุ ปกิณฺณกทุเกสุ เอกํ อชฺฌตฺติกทุกํ เสเสหิ เตรสหิ โยเชตฺวา "ยนฺตํ รูปํ อชฺฌตฺติกํ ตํ อุปาทา, ยนฺตํ รูปํ พาหิรํ ตํ อตฺถิ อุปาทา, อตฺถิ โน อุปาทา"ติ- อาทินา นเยน ฐปิตา เตรส ปกิณฺณกติกา นาม. ตโต ตเมว ทุกํ เสสทุเกหิ สทฺธึ โยเชตฺวา "ยนฺตํ รูปํ พาหิรํ ตํ จกฺขุสมฺผสฺสสฺส น วตฺถุ, ยนฺตํ รูปํ อชฺฌตฺติกํ ตํ อตฺถิ จกฺขุสมฺผสฺสสฺส วตฺถุ, อตฺถิ จกฺขุสมฺผสฺสสฺส น วตฺถู"ติ- อาทินา นเยน เสสตฺติกา ฐปิตา. เตสํ นามญฺจ คณนา จ เตสํเยว วตฺถุทุกาทีนํ วเสน เวทิตพฺพาติ. อิทํ ตติยสงฺคเห ปาลิววฏฺฐานํ.