ตตฺถ สิยา "ยทิ ยาวตา อิมสฺมึ กาเย อุปาทินฺนกรูปํ นาม อตฺถิ, สพฺพตฺถ กายายตนํ กปฺปาสปฏเล สเนโห วิย, ยทิ ๑- เอวํ สนฺเต ลกฺขณสมฺมิสฺสตา อาปชฺชตี"ติ. นาปชฺชติ. กสฺมา? อญฺญสฺส อญฺญตฺถ อภาวโต. ยทิ เอวํ น สพฺพตฺถ กายายตนนฺติ, เนว ปรมตฺถโต สพฺพตฺถ. วินิพฺภุชิตฺวา ปนสฺส นานากรณํ ปญฺญาเปตุํ น สกฺกา, ตสฺมา เอวํ วุตฺตํ. ยถา หิ รูปรสาทโย วาลิกาจุณฺณานิ วิย วิเวเจตุํ อสกฺกุเณยฺยตาย อญฺญมญฺญพฺยาปิโนติ วุจฺจนฺติ, น จ ปรมตฺถโต รูเป รโส อตฺถิ, ยทิ สิยา, รูปคฺคหเณเนว รสคฺคหณํ คจฺเฉยฺย, เอวํ กายายตนมฺปิ ปรมตฺถโต เนว สพฺพตฺถ อตฺถิ, น จ สพฺพตฺถ นตฺถิ วิเวเจตุํ อสกฺกุเณยฺยตายาติ, เอวเมตฺถ น ลกฺขณสมฺมิสฺสตา อาปชฺชตีติ เวทิตพฺพา.

อปิจ ลกฺขณาทิววฏฺฐาปนโตเปเตสํ อสมฺมิสฺสตา เวทิตพฺพา. เอเตสุ หิ รูปาภิฆาตารหภูตปฺปสาทลกฺขณํ ทฏฺฐุกามตานิทานกมฺมสมุฏฺฐานภูตปฺปสาทลกฺขณํ วา จกฺขุ, รูเปสุ อาวิญฺฉนรสํ, จกฺขุวิญฺญาณสฺส อาธารภาวปจฺจุปฏฺฐานํ, ทฏฺฐุกามตานิทานกมฺมชภูตปทฏฺฐานํ.

สทฺทาภิฆาตารหภูตปฺปสาทลกฺขณํ โสตุกามตานิทานกมฺมสมุฏฺฐานภูตปฺปสาทลกฺขณํ วา โสตํ, สทฺเทสุ อาวิญฺฉนรสํ, โสตวิญฺญาณสฺส อาธารภาวปจฺจุปฏฺฐานํ, โสตุกามตานิทานกมฺมชภูตปทฏฺฐานํ.

คนฺธาภิฆาตารหภูตปฺปสาทลกฺขณํ ฆายิตุกามตานิทานกมฺมสมุฏฺฐานภูตปฺปสาทลกฺขณํ วา ฆานํ, คนฺเธสุ อาวิญฺฉนรสํ, ฆานวิญฺญาณสฺส อาธารภาวปจฺจุปฏฺฐานํ, ฆายิตุกามตานิทานกมฺมชภูตปทฏฺฐานํ.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๗๑๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “อุปาทาภาชนีย์”