ปาตุภูตํ โหติ. เตน โข ปน สมเยน อญฺญตริสฺสา ภิกฺขุนิยา

ปุริสลิงฺคํ ปาตุภูตํ โหตี"ติ. ๒-

อิเมสุ จ ทฺวีสุ ปุริสลิงฺคํ อุตฺตมํ, อิตฺถีลิงฺคํ หีนํ, ตสฺมา ปุริสลิงฺคํ พลวอกุสเลน อนฺตรธายติ, อิตฺถีลิงฺคํ ทุพฺพลกุสเลน ปติฏฺฐาติ. อิตฺถีลิงฺคํ ปน อนฺตรธายนฺตํ ทุพฺพลอกุสเลน อนฺตรธายติ, ปุริสลิงฺคํ พลวกุสเลน ปติฏฺฐาติ. เอวํ อุภยมฺปิ อกุสเลน อนฺตรธายติ, กุสเลน ปติฏฺฐาตีติ เวทิตพฺพํ.

อุภโตพฺยญฺชนกสฺส ปน กึ เอกํ อินฺทฺริยํ, อุทาหุ เทฺวติ. เอกํ. ตญฺจ โข อิตฺถีอุภโตพฺยญฺชนกสฺส อิตฺถินฺทฺริยํ, ปุริสอุภโตพฺยญฺชนกสฺส ปุริสินฺทฺริยํ. เอวํ สนฺเต ทุติยพฺยญฺชนสฺส อภาโว อาปชฺชติ, อินฺทฺริยํ หิ พฺยญฺชนการณํ วุตฺตํ, ตญฺจสฺส นตฺถีติ. น ตสฺส อินฺทฺริยํ พฺยญฺชนการณํ. กสฺมา? สทา อภาวโต. อิตฺถีอุภโตพฺยญฺชนกสฺส หิ ยทา อิตฺถิยา ราคจิตฺตํ อุปฺปชฺชติ, ตทาว ปุริสพฺยญฺชนํ ปากฏํ โหติ, อิตฺถีลิงฺคพฺยญฺชนํ ๓- ปฏิจฺฉนฺนํ คุยฺหํ ๔- โหติ. ตถา อิตรสฺส อิตรํ.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๗๓๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “อุปาทาภาชนีย์”