ยทิ จ เตสํ อินฺทฺริยํ ทุติยพฺยญฺชนการณํ ภเวยฺย, สทาปิ พฺยญฺชนทฺวยํ ติฏฺเฐยฺย, น ปน ติฏฺฐติ. ตสฺมา เวทิตพฺพเมตํ น ตสฺส ตํ พฺยญฺชนการณํ. กมฺมสหายํ ปน ราคจิตฺตเมเวตฺถ การณํ. ยสฺมา จสฺส เอกเมว อินฺทฺริยํ โหติ, ตสฺมา อิตฺถีอุภโตพฺยญฺชนโก สยมฺปิ คพฺภํ คณฺหาติ, ปรมฺปิ คณฺหาเปติ. ปุริสอุภโตพฺยญฺชนโก ปรมฺปิ คพฺภํ คณฺหาเปติ, สยํ ปน น คณฺหาตีติ.

@๓ ฉ.ม. อิตฺถีพฺยญฺชนํ ๔ ฉ.ม. คุฬฺหํ

[๖๓๔] ชีวิตินฺทฺริยนิทฺเทเส ยํ วตฺตพฺพํ, ตํ เหฏฺฐา อรูปชีวิตินฺทฺริเย วุตฺตเมว. เกวลํ หิ ตตฺถ "โย เตสํ อรูปีนํ ธมฺมานนฺ"ติ วุตฺตํ, อิธ รูปชีวิตินฺทฺริยตฺตา "โย เตสํ รูปีนํ ธมฺมานนฺ"ติ, อยเมว วิเสโส. ลกฺขณาทีนิ ปนสฺส เอวํ เวทิตพฺพานิ. สหชาตรูปานุปาลนลกฺขณํ ชีวิตินฺทฺริยํ, เตสํ ปวตฺตนรสํ, เตสํเยว ฐปนปจฺจุปฏฺฐานํ, ยาปยิตพฺพภูตปทฏฺฐานนฺติ. ๑-