[๖๓๕] กายวิญฺญตฺตินิทฺเทเส กายวิญฺญตฺตีติ เอตฺถ ตาว กาเยน อตฺตโน ภาวํ วิญฺญาเปนฺตานํ ติรจฺฉาเนหิปิ ปุริสานํ ปุริเสหิ วา ติรจฺฉานานมฺปิ กายคหณานุสาเรน คหิตาย เอตาย ภาโว วิญฺญายตีติ วิญฺญตฺติ. สยํ กายคหณานุสาเรน วิญฺญายตีติปิ วิญฺญตฺติ. "กาเยน สํวโร สาธู"ติอาทีสุ ๒- อาคโต โจปนสงฺขาโต กาโยเอว วิญฺญตฺติ กายวิญฺญตฺติ. กายวิปฺผนฺทเนน อธิปฺปายวิญฺญาปนเหตุตฺตา, สยญฺจ ตถา วิญฺเญยฺยตฺตา กาเยน วิญฺญตฺตีติปิ กายวิญฺญตฺติ.

กุสลจิตฺตสฺส วาติอาทีสุ อฏฺฐหิ กามาวจเรหิ, อภิญฺญาจิตฺเตน จาติ นวหิ จิตฺเตหิ ๓- กุสลจิตฺตสฺส วา ทฺวาทสหิปิ อกุสลจิตฺเตหิ อกุสลจิตฺตสฺส วา อฏฺฐหิ มหากิริยาหิ ทฺวีหิ อเหตุกกิริยาหิ ๔- อภิญฺญาปตฺตาย เอกาย รูปาวจรกิริยายาติ ๔- เอกาทสหิ กิริยาจิตฺเตหิ อพฺยากตจิตฺตสฺส วา. อิโต อญฺญานิ หิ จิตฺตานิ วิญฺญตฺตึ น ชเนนฺติ, เสกฺขาเสกฺขปุถุชฺชนานํ ปน เอตฺตเกเหว จิตฺเตหิ วิญฺญตฺติ โหตีติ เอเตสํ กุสลาทีนํ วเสน ตีหิ ปเทหิ เหตุโต ทสฺสิตา.

อิทานิ ฉหิ ปเทหิ ผลโต ทสฺเสตุํ "อภิกฺกมนฺตสฺส วา"ติอาทิ วุตฺตํ. อภิกฺกมาทโย หิ วิญฺญตฺติวเสน ปวตฺตตฺตา วิญฺญตฺติผลนฺนาม. ตตฺถ อภิกฺกมนฺตสฺสาติ ปุรโต กายํ อภิหรนฺตสฺส, ปฏิกฺกมนฺตสฺสาติ ปจฺฉโต ปจฺจาหรนฺตสฺส. อาโลเกนฺตสฺสาติ อุชุกํ เปกฺขนฺตสฺส. วิโลเกนฺตสฺสาติ อิโต จิโต จ เปกฺขนฺตสฺส. สมฺมิญฺเชนฺตสฺสาติ สนฺธิโย ๕- สงฺโกเจนฺตสฺส. ปสาเรนฺตสฺสาติ สนฺธิโย ปฏิปณาเมนฺตสฺส.