[๖๔๑] อุปจยสนฺตตินิทฺเทเสสุ อายตนานนฺติ อฑฺเฒกาทสนฺนํ รูปายตนานํ. อาจโยติ นิพฺพตฺติ. โส รูปสฺส อุปจโยติ โย อายตนานํ อาจโย ปุนปฺปุนํ นิพฺพตฺตมานานํ, โสว รูปสฺส อุปจโย นาม โหติ, วฑฺฒีติ อตฺโถ.

[๖๔๒] โย รูปสฺส อุปจโย, โส ๒- รูปสฺส สนฺตตีติ ยา เอวํ อุปจิตานํ รูปานํ วฑฺฒิ, ตโต อุตฺตริตรํ ปวตฺติกาเล สา รูปสฺส สนฺตติ นาม โหติ, ปวตฺตีติ อตฺโถ. "นทีตีเร ขตกูปสฺมึ หิ อุทกุคฺคมนกาโล วิย อาจโย นิพฺพตฺติ, ปริปุณฺณกาโล วิย อุปจโย วฑฺฒิ, อชฺโฌตฺถริตฺวา คมนกาโล วิย สนฺตติ ปวตฺตี"ติ เวทิตพฺพา.

เอวํ กึ กถิตํ โหตีติ? อายตเนน อาจโย กถิโต, อาจเยน อายตนํ กถิตํ. อาจโย จ กถิโต, อายตนเมว กถิตํ. เอวมฺปิ กึ กถิตํ โหตีติ? จตุสนฺตติรูปานํ อาจโย อุปจโย นิพฺพตฺติ วฑฺฒิ กถิตา. อตฺถโต หิ อุภยมฺเปตํ ชาติรูปสฺเสวาธิวจนํ. อาการนานตฺเตน ปน เวเนยฺยวเสน จ "อุปจโย สนฺตตี"ติ อุทฺเทสนิทฺเทสนํ ๑- กตฺวา ยสฺมา เอตฺถ อตฺถโต นานตฺตํ นตฺถิ, ตสฺมา นิทฺเทเส "โย อายตนานํ อาจโย, โส รูปสฺส อุปจโย. โย รูปสฺส อุปจโย, โส รูปสฺส สนฺตตี"ติ วุตฺตํ.