@๔ สี. ปกฺขลติ ๕ ม. พลววาโต, ฉ. พลววาเต ๖ ม. กโรนฺโต วิย โหติ, ฉ. กโรนฺเต

ยงฺกิญฺจิ ธาตุํ อารมฺมณํ กโรนฺตสฺส ๑- กายวิญฺญาณมฺปิ เอกปฺปหาเรน นุปฺปชฺชติ, สูจิกลาเปน วิทฺธสฺส เอกปฺปหาเรน กาโย ฆฏฺฏิยติ, ยสฺมึ ยสฺมึ ปน ฐาเน กายปฺปสาโท อุสฺสนฺโน โหติ, ตตฺถ ตตฺถ กายวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ. ยตฺถ ยตฺถาปิ ๒- ปฏิฆฏฺฏนนิฆํโส พลวา โหติ, ตตฺถ ตตฺถ ปฐมํ อุปฺปชฺชติ. กุกฺกุฏปตฺเตนปิ วเณ พาธิยมาเน ๓- อํสุอํสุ กายปฺปสาทํ ฆฏฺเฏติ. ยตฺถ ยตฺถ ปน กายปฺปสาโท ๔- อุสฺสนฺโน โหติ, ตตฺถ ตตฺเถว กายวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ. เอวํ อุสฺสทวเสน อารมฺมณํ กโรติ, อุสฺสทวเสเนว จ กายวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ นาม.

กถํ ปน จิตฺตสฺส อารมฺมณโต สงฺกนฺติ โหตีติ? ทฺวีหากาเรหิ โหติ อชฺฌาสยโต วา วิสยาธิมตฺตโต วา. วิหารปูชาทีสุ หิ "ตานิ เจติยานิ เจว ปฏิมาโย จ วนฺทิสฺสามิ, โปตฺถกมฺมจิตฺตกมฺมานิ จ โอโลเกสฺสามี"ติ อชฺฌาสเยน คโต เอกํ วนฺทิตฺวา วา ปสฺสิตฺวา วา อิตรสฺส วนฺทนตฺถาย วา ทสฺสนตฺถาย วา มนํ กตฺวา วนฺทิตุมฺปิ ปสฺสิตุมฺปิ คจฺฉติเยว. เอวํ อชฺฌาสยโต สงฺกมติ นาม.

เกลาสกูฏปฏิภาคํ ปน มหาเจติยํ โอโลเกนฺโต ฐิโตปิ อปรภาเค สพฺพตุริเยสุ ปคฺคหิเตสุ รูปารมฺมณํ วิสฺสชฺเชตฺวา สทฺทารมฺมณํ สงฺกมติ, มนุญฺญคนฺเธสุ ปุปฺเผสุ วา คนฺเธสุ วา อาคเตสุ ๕- สทฺทารมฺมณํ วิสฺสชฺเชตฺวา คนฺธารมฺมณํ สงฺกมติ. เอวํ วิสยาธิมตฺตโต สงฺกมติ นาม.