เตโชธาตุวาโยธาตูนมฺปิ เสสธาตูสุ สกสกกิจฺจกรเณ เอเสว นโย. เตโชธาตุ หิ ปฐวีธาตุํ ผุสิตฺวา ฌาเปติ, สา ปน น อุณฺหา หุตฺวา ฌายติ. ยทิ อุณฺหา หุตฺวา ฌาเยยฺย, อุณฺหตฺตลกฺขณา นาม ภเวยฺย. อาโปธาตุํ ปน อผุสิตฺวาว ตาเปติ, สาปิ ตปฺปมานา ๒- น อุณฺหา หุตฺวา ตปฺปติ. ยทิ อุณฺหา หุตฺวา ตปฺเปยฺย, อุณฺหตฺตลกฺขณา นาม ภเวยฺย. วาโยธาตุํ ปน ผุสิตฺวาว ตาเปติ, สาปิ ตปฺปมานา น อุณฺหา หุตฺวา ตปฺปติ. ยทิ อุณฺหา หุตฺวา ตปฺเปยฺย, อุณฺหตฺตลกฺขณา นาม ภเวยฺย. วาโยธาตุ ปฐวีธาตุํ ผุสิตฺวา วิตฺถมฺเภติ. ตถา เตโชธาตุํ, อาโปธาตุํ ปน อผุสิตฺวาว วิตฺถมฺเภติ.

อุจฺฉุรสํ ปจิตฺวา ผาณิตปิณฺเฑ กริยมาเน อาโปธาตุ ถทฺธา โหติ น โหตีติ? น โหติ. สา หิ ปคฺฆรณลกฺขณา, ปฐวีธาตุ กกฺขฬลกฺขณา, โอมตฺตํ ปน อาโป อธิมตฺตปฐวีคติกํ ชาตํ. สา หิ รสากาเรน ฐิตภาวํ วิชหติ, ลกฺขณํ น วิชหติ. ผาณิตปิณฺเฑ วิลียมาเนปิ ปฐวีธาตุ น วิลียติ. กกฺขฬลกฺขณา หิ ปฐวีธาตุ, ปคฺฆรณลกฺขณา อาโปธาตุ, โอมตฺตา ปน ปฐวี อธิมตฺตอาปคติกา โหติ, สา ปิณฺฑิกากาเรน ๓- ฐิตภาวํ วิชหติ, ลกฺขณํ น วิชหติ. จตุนฺนํ หิ มหาภูตานํ ภาวญฺญถตฺตเมว โหติ, ลกฺขณญฺญถตฺตํ นาม นตฺถิ. ตสฺส อภาโว อฏฺฐานปริกปฺปสุตฺเตน ทีปิโต. วุตฺตเญฺหตํ:-

"สิยา โข ปนานนฺท ๑- จตุนฺนํ มหาภูตานํ อญฺญถตฺตํ