ตตฺถ สิยา:- ยเถว ชาติ เยสํ ธมฺมานํ อภินิพฺพตฺติ ตปฺปจฺจยภาวโวหารํ อภินิพฺพตฺติโวหารญฺจ ลภติ, ตถา ปากเภทาปิ เยสํ ธมฺมานํ ปากเภทา

@๔ ม. เภโทปิ น จ ภิชฺชตีติ ๕ ฉ.ม. ชาตีติ ตปฺปจฺจยภาวโวหารํ อภินิพฺพตฺติโวหารญฺจ ลภนฺตุ, เอวํ อิทมฺปิ ทฺวยํ กมฺมาทิสมุฏฺฐานเมวาติ วตฺตพฺพํ ภวิสฺสตีติ? น ปากเภทา ตํ โวหารํ ลภนฺติ. กสฺมา? ชนกปจฺจยานุภาวกฺขเณ อภาวโต. ชนกปจฺจยานญฺหิ อุปฺปาเทตพฺพธมฺมสฺส อุปฺปาทกฺขเณเยว อานุภาโว, น ตโต อุตฺตรึ. เตหิ อภินิพฺพตฺติตธมฺมกฺขณสฺมึ จ ชาติ ปญฺญายมานา ตปฺปจฺจยภาวโวหารํ อภินิพฺพตฺติโวหารญฺจ ลภติ ตสฺมึ ขเณ สพฺภาวโต. น อิตรทฺวยํ ตสฺมึ ขเณ อภาวโตติ เนเวตํ ชายตีติ วตฺตพฺพํ. "ชรามรณํ ภิกฺขเว อนิจฺจํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนนฺ"ติ ๑- อาคตตฺตา อิทมฺปิ ทฺวยํ ชายตีติ เจ? น ปริยายเทสิตตฺตา. ตตฺถ หิ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนานํ ธมฺมานํ ชรามรณตฺตา ปริยาเยน ตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนนฺติ วุตฺตํ.

ยทิ เอวํ ตยมฺเปตํ อชาตตฺตา สสวิสาณํ วิย นตฺถิ, นิพฺพานํ วิย นิจฺจนฺติ เจ? น นิสฺสยปฏิพทฺธวุตฺติโต. ปฐวีอาทีนํ หิ นิสฺสยานํ ภาเว ชาติอาทิตฺตยํ ปญฺญายติ, ตสฺมา น นตฺถิ. เตสญฺจ อภาเว น ปญฺญายติ, ตสฺมา น นิจฺจํ. เอตมฺปิ จ อภินิเวสํ ปฏิเสเธตุเมว อิทํ วุตฺตํ "ชรามรณํ ภิกฺขเว อนิจฺจํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนนฺ"ติ. ๑- เอวมาทีหิ นเยหิ ตานิ เทฺว รูปานิ น เกหิจิ สมุฏฺฐหนฺตีติ เวทิตพฺพานิ. ๒-