อุตุโต สมุฏฺฐิตํ สุทฺธฏฺฐกํ อุตุสมุฏฺฐานํ นาม. ตสฺมิมฺปิ อุตุ อญฺญํ อฏฺฐกํ สมุฏฺฐาเปติ, อิทํ อุตุปจฺจยํ นาม. ตสฺมิมฺปิ อุตุ อญฺญํ อฏฺฐกํ สมุฏฺฐาเปติ, อิทํ อุตุปจฺจยอุตุสมุฏฺฐานํ นาม. เอวํ ติสฺโสเยว สนฺตติโย ฆฏฺเฏตุํ สกฺโกติ, น ตโต ปรํ. อิมมตฺถํ อนุปาทินฺนเกนปิ ทีเปตุํ วฏฺฏติ. อุตุสมุฏฺฐาโน นาม พลาหโก. อุตุปจฺจยา นาม วุฏฺฐิธารา. เทเว ปน วุฏฺเฐ พีชานิ วิรูหนฺติ, ปฐวี คนฺธํ มุญฺจติ, ปพฺพตา นีลา ขายนฺติ, สมุทฺโท วฑฺฒติ, เอตํ อุตุปจฺจยอุตุสมุฏฺฐานํ นาม.

จิตฺตโต สมุฏฺฐิตํ สุทฺธฏฺฐกํ จิตฺตสมุฏฺฐานํ นาม. "ปจฺฉาชาตา จิตฺตเจตสิกา ธมฺมา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย"ติ ๓- อิทํ จิตฺตปจฺจยํ นาม. "อากาเส อนฺตลิกฺเข หตฺถิมฺปิ ทสฺเสนฺติ, อสฺสมฺปิ ทสฺเสนฺติ, รถมฺปิ ทสฺเสนฺติ, วิวิธมฺปิ เสนาพฺยูหํ ทสฺเสนฺตี"ติ ๔- อิทํ จิตฺตปจฺจยอุตุสมุฏฺฐานํ นาม.

ปรินิปฺผนฺนนฺติ ปณฺณรส รูปา ปรินิปฺผนฺนา ๕- นาม, ทส รูปา อปรินิปฺผนฺนา นาม. ยทิ อปรินิปฺผนฺนา, อสงฺขตา นาม ภเวยฺยุํ, เตสํเยว ปน รูปานํ กายวิกาโร กายวิญฺญตฺติ นาม, วจีวิกาโร วจีวิญฺญตฺติ นาม. ฉิทฺทํ วิวรํ อากาสธาตุ นาม, ลหุภาโว ลหุตา นาม. มุทุภาโว มุทุตา นาม, กมฺมญฺญภาโว

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๗๖๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “จตุกกนิทเทศ”