อิมสฺมึ ติเก ติสฺโส เวทนา สพฺพํ รูปํ นิพฺพานนฺติ อิทมฺปิ น ลพฺภติ. อยํ หิ ติโก กุสลตฺติเก จ อลพฺภมาเนหิ อิเมหิ จ ตีหิ โกฏฺฐาเสหิ มุตฺตโก นาม. อิโต ปเรสุ ปน ติกทุเกสุ ปาลิโต จ อตฺถโต จ ยํ วตฺตพฺพํ สิยา, ตํ สพฺพํ ปทานุกฺกเมน มาติกากถาย เจว กุสลาทีนญฺจ นิทฺเทเส วุตฺตเมว. ยํ ปน ยตฺถ วิเสสมตฺตํ, ตเทว วกฺขาม.
[๙๙๑] ตตฺถ วิปากตฺติเก ตาว กิญฺจาปิ อรูปธมฺมา วิย รูปธมฺมาปิ กมฺมสมุฏฺฐานา อตฺถิ, อนารมฺมณตฺตา ปน เต กมฺมสริกฺขกา น โหนฺตีติ สารมฺมณา อรูปธมฺมาว กมฺมสริกฺขกตฺตา "วิปากา"ติ วุตฺตา พีชสริกฺขกผลํ วิย. สาลิพีชสฺมึ หิ วปิเต องฺกุรปตฺตาทีสุ นิกฺขนฺเตสุปิ "สาลิผลนฺ"ติ น วุจฺจติ, ยทา ปน สาลิสีสํ ปกฺกํ โหติ ปริณตํ, ตทา พีชสริกฺขโก สาลีเอว "สาลิผลนฺ"ติ วุจฺจติ, องฺกุรปตฺตาทีนิ ปน พีชชาตานิ พีชโต นิพฺพตฺตานีติ วุจฺจนฺติ. เอวเมว รูปมฺปิ "กมฺมชนฺ"ติ วา "อุปาทินฺนนฺ"ติ วา วตฺตุํ วฏฺฏติ.
[๙๙๔] อุปาทินฺนตฺติเก กิญฺจาปิ ขีณาสวสฺส ขนฺธา "อมฺหากํ มาตุลตฺเถโร, อมฺหากํ จูฬปิตุตฺเถโร"ติ วทนฺตานํ ปเรสํ อุปาทานสฺส ปจฺจยา โหนฺติ, มคฺคผลนิพฺพานานิ ปน อคฺคหิตานิ อปรามฏฺฐานิ อนุปาทินฺนาเนว. ตานิ หิ ยถา ทิวสํ สนฺตตฺโต ๓- อโยคุโฬ มกฺขิกานํ อภินิสีทนสฺส ปจฺจโย น โหติ, เอวเมว เตชุสฺสทตฺตา ตณฺหามานทิฏฺฐิวเสน คหณสฺส ปจฺจยา น โหนฺติ. เตน วุตฺตํ "อิเม ธมฺมา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา"ติ.