ปุถูนํ ชนนาทีหิ การเณหิ ปุถุชฺชโน

ปุถุชฺชนนฺโตคธตฺตา ปุถุ วายํ ชโน อิติ. ๑-

โส หิ ปุถูนํ นานปฺปการานํ กิเลสาทีนํ ชนนาทีหิ การเณหิ ปุถุชฺชโน. ยถาห:- "ปุถู ๒- กิเลเส ชเนตีติ ปุถุชฺชโน, ปุถู อวิหตสกฺกายทิฏฺฐิกาติ ปุถุชฺชนา, ปุถู ๓- นานาสตฺถารานํ มุขมุลฺโลกิกาติ ๓- ปุถุชฺชนา, ปุถู สพฺพคตีหิ อวุฏฺฐิตาติ ปุถุชฺชนา, ปุถู นานาภิสงฺขาเร อภิสงฺขโรนฺตีติ ปุถุชฺชนา, ปุถู นานาโอเฆหิ วุยฺหนฺตีติ ปุถุชฺชนา, ปุถู นานาสนฺตาเปหิ สนฺตปฺปนฺตีติ ปุถุชฺชนา, ปุถู นานาปริฬาเหหิ ปริทยฺหนฺตีติ ปุถุชฺชนา, ปุถู ปญฺจสุ กามคุเณสุ รตฺตา คิทฺธา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺฌาปนฺนา ๔- ลคฺคา ลคฺคิตา ๕- ปลิพุทฺธาติ ปุถุชฺชนา, ปุถู ปญฺจหิ นีวรเณหิ อาวุตา นิวุตา โอผุตา ๖- ปิหิตา ปฏิจฺฉนฺนา ปฏิกุชฺฌิตาติ ปุถุชฺชนา"ติ. ๗- ปุถูนํ วา คณนปถมตีตานํ อริยธมฺมปรมฺมุขานํ นีจธมฺมสมาจารานํ ชนานํ อนฺโตคธตฺตาปิ ปุถุชฺชนา, ปุถุ วา อยํ, วิสุํเยว สงฺขฺยํ คโต, วิสํสฏฺโฐ สีลสุตาทิคุณยุตฺเตหิ อริเยหิ ชโนติปิ ปุถุชฺชโน. เอวเมเตหิ "อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน"ติ ทฺวีหิ ปเทหิ เย เต:-

"ทุเว ปุถุชฺชนา วุตฺตา พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๗๗๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “ติกะ”