กึ ปน มโนวิญฺญาเณน เกนจิ วิญฺเญยฺยา น เกนจิ วิญฺเญยฺยาติ ๑- นตฺถิ, เตเนตฺถ ทุกา น วุตฺตาติ? โน อตฺถิ, ววฏฺฐานาภาวโต ปน น วุตฺตา. น หิ ยถา จกฺขุวิญฺญาเณน อวิญฺเญยฺยาเอวาติ ววฏฺฐานํ อตฺถิ, เอวํ มโนวิญฺญาเณนาปีติ ววฏฺฐานาภาวโต เอตฺถ ทุกา น วุตฺตา. มโนวิญฺญาเณน ปน เกนจิ วิญฺเญยฺยา เจว อวิญฺเญยฺยา จาติ อยมตฺโถ อตฺถิ, ตสฺมา โส อวุตฺโตปิ ยถาลาภวเสน เวทิตพฺโพ. มโนวิญฺญาณนฺติ หิ สงฺขยํ คเตหิ กามาวจรธมฺเมหิ กามาวจรา ธมฺมาเอว ตาว เกหิจิ วิญฺเญยฺยา เกหิจิ อวิญฺเญยฺยา. เตหิเยว รูปาวจราทิธมฺมาปิ เกหิจิ วิญฺเญยฺยา เกหิจิ อวิญฺเญยฺยา. รูปาวจเรหิปิ กามาวจรา เกหิจิ วิญฺเญยฺยา เกหิจิ อวิญฺเญยฺยา. เตหิเยว รูปาวจราทโยปิ เกหิจิ วิญฺเญยฺยา เกหิจิ อวิญฺเญยฺยา. อรูปาวจเรหิ ปน กามาวจรา รูปาวจรา อปริยาปนฺนา จ เนว วิญฺเญยฺยา, อรูปาวจรา ปน เกหิจิ วิญฺเญยฺยา เกหิจิ อวิญฺเญยฺยา. เตปิ จ เกจิเทว วิญฺเญยฺยา เกจิ อวิญฺเญยฺยา. อปริยาปนฺเนหิ กามาวจราทโย เนว วิญฺเญยฺยา. อปริยาปนฺนา ปน นิพฺพาเนน อวิญฺเญยฺยตฺตา เกหิจิ วิญฺเญยฺยา เกหิจิ อวิญฺเญยฺยา. เตปิ จ มคฺคผลานํ อวิญฺเญยฺยตฺตา ๒- เกจิเทว วิญฺเญยฺยา เกจิ อวิญฺเญยฺยาติ.