ยาจเก ทิสฺวา กฏฺกภาเวน จิตฺตํ อญฺจติ สงฺโกเจตีติ กฏุกญฺจุโก, ตสฺส ภาโว กฏุกญฺจุกตา. อปโร นโย,:- กฏุกญฺจุกตา วุจฺจติ กฏจฺฉุคฺคาโห, สมติตฺติกปุณฺณาย หิ อุกฺขลิยา ภตฺตํ คณฺหนฺโต สพฺพโต ภาเคน สงฺกุฏิเตน ๒- อคฺคกฏจฺฉุนา ๓- คณฺหาติ ปูเรตฺวา คเหตุํ น สกฺโกติ, เอวํ มจฺฉริปุคฺคลสฺส จิตฺตํ สงฺกุจติ, ตสฺมึ สงฺกุจิเต กาโยปิ ตเถว สงฺกุจติ ปฏิกุฏติ ปฏินิวตฺตติ น สมฺปสาริยตีติ มจฺเฉรํ "กฏุกญฺจุกตา"ติ วุตฺตํ.

อคฺคหิตตฺตํ จิตฺตสฺสาติ ปเรสํ อุปการกรเณ ทานาทินากาเรน ยถา น สมฺปสาริยติ, เอวํ อาวริตฺวา คหิตภาโว จิตฺตสฺส. ยสฺมา ปน มจฺฉรี ปุคฺคโล อตฺตโน สนฺตกํ ปเรสํ อทาตุกาโม โหติ, ปรสนฺตกํ คณฺหิตุกาโม. ตสฺมา "อิทมจฺฉริยํ มยฺหเมว โหตุ มา อญฺญสฺสา"ติ ปวตฺติวเสนสฺส อตฺตสมฺปตฺตีนํ นิคูหนลกฺขณตา ปรสมฺปตฺติคฺคหณลกฺขณตา ๔- วา เวทิตพฺพา. เสสํ อิมสฺมึ โคจฺฉเก อุตฺตานตฺถเมว.

อิมานิ ปน สญฺโญชนานิ กิเลสปฏิปาฏิยาปิ อาหริตุํ วฏฺฏติ มคฺคปฏิปาฏิยาปิ. กิเลสปฏิปาฏิยา กามราคปฏิฆสญฺโญชนานิ อนาคามิมคฺเคน ปหียนฺติ, มานสญฺโญชนํ อรหตฺตมคฺเคน, ทิฏฺฐิวิจิกิจฺฉาสีลพฺพตปรามาสา โสตาปตฺติมคฺเคน. ภวราคสญฺโญชนํ อรหตฺตมคฺเคน. อิสฺสามจฺฉริยานิ โสตาปตฺติมคฺเคน, อวิชฺชา