[๑๓๔๐] อฏฺฐารสนฺนํ ธาตูนํ อุคฺคหณมนสิการสวนธารณปริจฺเฉทชานนกปญฺญา ธาตุกุสลตา นาม. ตาสํเยว อุคฺคหณมนสิการชานนกปญฺญา มนสิการกุสลตา นาม.

[๑๓๔๒] ทฺวาทสนฺนํ อายตนานํ อุคฺคหณมนสิการสวนธารณปริจฺเฉทชานนกปญฺญา อายตนกุสลตา นาม. ตีสุปิ วา เอตาสุ กุสลตาสุ อุคฺคโห มนสิกาโร สวนํ สมฺมสนํ ปฏิเวโธ ปจฺจเวกฺขณาติ สพฺพํ วฏฺฏติ. ตตฺถ สวนอุคฺคหปจฺจเวกฺขณา โลกิยา, ปฏิเวโธ โลกุตฺตโร, สมฺมสนมนสิการา โลกิยโลกุตฺตรมิสฺสกา. "อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา"ติอาทีนิ ปฏิจฺจสมุปฺปาทวิภงฺเค อาวีภวิสฺสนฺติ. อิมินา ปน ปจฺจเยน อิทํ โหตีติ ชานนกปญฺญา ปฏิจฺจสมุปฺปาทกุสลตา นาม.

[๑๓๔๔] ฐานาฏฺฐานทุกนิทฺเทเส ๑- เหตู ปจฺจยาติ อุภยมฺเปตํ อญฺญมญฺญเววจนํ. จกฺขุปฺปสาโท หิ รูปํ อารมฺมณํ กตฺวา อุปฺปชฺชนกสฺส จกฺขุวิญฺญาณสฺส เหตุ เจว ปจฺจโย จ. ตถา โสตปฺปสาทาทโย โสตวิญฺญาณาทีนํ, อมฺพพีชาทีนิ จ อมฺพผลาทีนํ. ทุติยนเย เย เย ธมฺมาติ วิสภาคปจฺจยธมฺมานํ นิทสฺสนํ. เยสํ เยสนฺติ วิสภาคปจฺจยสมุปฺปนฺนธมฺมนิทสฺสนํ. น เหตู น ปจฺจยาติ จกฺขุปฺปสาโท สทฺทํ อารมฺมณํ กตฺวา อุปฺปชฺชนกสฺส โสตวิญฺญาณสฺส น เหตุปจฺจโย. ๒- ตถา โสตปฺปสาทาทโย อวเสสวิญฺญาณานํ. ๓- อมฺพาทโย จ ตาลาทีนํ อุปฺปตฺติยาติ เอวมตฺโถ เวทิตพฺโพ.